O literackich łupach wojennych w bibliotekach prywatnych. Przypadek zbiorów Clasa Rålamba w Länna Gård
PDF (English)

Słowa kluczowe

literackie łupy wojenne
historia książki
historia bibliotek
biblioteki posiadłości wiejskich

Jak cytować

Sjökvist, P. (2024). O literackich łupach wojennych w bibliotekach prywatnych. Przypadek zbiorów Clasa Rålamba w Länna Gård. Biblioteka, (27 (36), 15–29. https://doi.org/10.14746/b.2023.27.2

Liczba wyświetleń: 80


Liczba pobrań: 53

Abstrakt

Po dotarciu do Szwecji literackie łupy wojenne zrabowane w Poznaniu w czasie potopu szwedzkiego w latach 50. XVII wieku trafiły do prywatnych zbiorów bibliotecznych w wiejskiej posiadłości Clasa Rålamba (1622–1698). Clas Rålamb wysłany został przez króla szwedzkiego Karola X Gustawa (panującego latach 1654–1660) z misją opanowania trudnej sytuacji w Poznaniu, w tym czasie znajdującym się pod okupacją szwedzką. Autor artykułu, korzystając z zachowanego oryginalnego inwentarza ksiąg sporządzonego w latach 90. tego samego wieku, a jeszcze przed ofiarowaniem zbiorów Bibliotece Uniwersyteckiej w Uppsali, gdzie przechowywane są do dzisiaj, krótko opisuje i omawia zawartość i możliwy układ tej biblioteki. Godną odnotowania cechą charakterystyczną zbioru ksiąg są działy poświęcone teologii i dubletom, obszerniejsze i liczniejsze niż można by oczekiwać w przypadku księgozbioru biblioteki z wiejskiej posiadłości. Można zatem założyć, że to właśnie powyższe czynniki wskazują, że Rålamb nie dokonał wstępnej selekcji zbiorów przejętych z bibliotek klasztorów i kościołów w Poznaniu. Co więcej, fakt ten sugeruje, że ich główną rolą w nowym otoczeniu było powiększenie kulturowego kapitału właściciela. Duża liczba katolickich książek o charakterze modlitewnym nie miała wielkiego praktycznego użycia w ortodoksyjnie luterańskiej Szwecji.

https://doi.org/10.14746/b.2023.27.2
PDF (English)

Bibliografia

Akademiska konsistoriets protokoll, vol. 2, 1637–1640, ed. H. Sallander, Uppsala: Uppsala universitet, 1969.

Andersson, E., ”An Ornament for the Church and the Gymnasium”. The War Booty in Strängnäs Cathedral and its Relation to the School, in: The Baltic Battle of Books. Formation and Relocation of European Libraries in the Confessional Age (c. 1500–1650) and their Afterlife, eds. J. Nordin, G. Strenga & P. Sjökvist, Leiden: Brill, 2023, pp. 242–264.

Annerstedt, C., Upsala universitetsbiblioteks historia intill år 1702, Uppsala: Wahlström & Widstrand, 1894.

Asker, B., Clas Rålamb, in: Svenskt biografiskt lexikon, vol. 31, Stockholm: Svenskt biografiskt lexikon, 2000–2002.

Catholic church and modern science. Documents from the archives of the Roman congregations of the Holy Office and the Index, vol. 1, eds. U. Baldini & L. Spruit, Rom: Libreria editrice vaticana, 2009.

Church, censorship, and culture in early modern Italy, ed. G. Fragnito, Cambridge: Cambridge University Press, 2001.

Godman, P., The Saint as Censor. Robert Bellarmine between Inquisition and Index, Leiden: Brill, 2000.

Rålamb, C., Observationes juris practicae, Stockholm: Wankijff, 1674.

Rålamb, C., Observationes juris practicae, Stockholm: Keyser, 1679.

Sjökvist, P., Books from Poznań at the Uppsala University Library, in: Z badań nad książką i księgozbiorami historycznymi: Polonika w zbiorach obcych, eds. J. Puchalski, A. Chamera-Nowak & D. Pietrzkiewicz, Warszawa: Polskie Bractwo Kawalerów Gutenberga, 2017, pp. 319–327.

Sjökvist, P. & K. Östlund, Bokliga krigsbyten som kulturtransfer?, in: Kulturarvsperspektiv. Texter från en seminarieserie om specialsamlingar i Sverige, ed. P. Sjökvist, Uppsala: Uppsala universitetsbibliotek, 2018, pp. 141–149.

Sjökvist, P., Losy księgozbiorów zagrabionych w czasach wojen szwedzkich w XVII w, in: Kolekcje prywatne w zbiorach książki dawnej, vol I, eds. D. Sidorowicz-Mulak & A. Franczyk-Cegła, Wrocław: Ossolineum, 2020, pp. 252–264.

Sjökvist, P., Literary Spoils of War in Uppsala in Practice – Controversial Theology, “Biblioteka”, 25(34) 2021, pp. 127–140.

Szulc, A. & R. Wilgosiewicz-Skutecka, O poznańskich rękopisach i starych drukach w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Uppsali, “Biblioteka”, 18(27), 2014, pp. 7–32.

Trevor-Roper, H., The Plunder of the Arts in the Seventeenth Century, London: Thames and Hudson, 1970.

Walde, O., Hur man sålde dupletter i forna tiden. Ett kulturdokument från 1710, ”Nordisk tidskrift för bok- och biblioteksväsen” (1915[2]), pp. 209–219.

Walde, O., Storhetstidens litterära krigsbyten. En kulturhistorisk-bibliografisk studie, Uppsala: Almqvist & Wiksell, 1916–1920.

Veselá, L., Czech Books in the 1765 Auction of the Strängnäs Cathedral Library, “Knihy a dӗjiny” (2022[29]), pp. 6–42.

Westerberg, S., Clas Rålamb. Maktspelare i storhetstidens Sverige, Stockholm: Atlantis, 2012.

Rålamb, C. to A. Forbus, 2 May 1656. Shelf mark: DlG saml. Forbus 15, Lund University Library.

Inventarium och värdering på Kungl. Rådets högvälborne Hr Claes Rålambs bibliotek vid däss gård Länna. Shelf mark: U 281, Uppsala University Library. Digital version in Alvin: http://urn.kb.se/resolve?urn=urn:nbn:se:alvin:portal:record-146794.

Second inventory of the library at Länna gård. Shelf mark: Bibl. Arkiv. K1 [7], Uppsala University Library.