Keywords
Open Access
institutional repositories
Open Access policy
scientific communication
research
How to Cite
Number of views: 53
Number of downloads: 40
Abstract
Abstract. The aim of this article is to analyze the role of preprints in the open access policies of higher education institutions in Poland and their presence in institutional repositories. Methods: The paper presents the results of surveys and an analysis of the content of selected Polish academic repositories. The data sources include surveys completed by representatives of 33 academic libraries, a review of the content of 59 institutional repositories, and an exploration of preprints and their links to scientific publications. The applied research methods included a review of repositories and an online survey. A discussion of the significance of preprints in the global scientific communication system provided the context for interpreting the results obtained. Conclusions: The findings indicate that preprints remain a marginal element of open access policies in Polish academic institutions, and their presence in repositories is limited. A low awareness of the potential benefits of publishing preprints, as well as formal and organizational barriers, was also identified. In conclusion, the need for the development of consistent principles regarding preprints in the open access policies of universities, better adaptation of repositories to their deposition and sharing, and the necessity for the development of support and training for the academic community were emphasized.
References
Analiza stanu otwartej nauki w Polsce. Raport końcowy, Warszawa: Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy 2023, https://radon.nauka.gov.pl/analizy/analiza-stanu-otwartej-nauki-w-Polsce [dostęp: 23.02.2025].
Chaleplioglou A., Koulouris A., Preprint paper platforms in the academic scholarly communication environment, „Journal of Librarianship and Information Science” 2023, t. 55, nr 1, s. 43–56. DOI: https://doi.org/10.1177/09610006211058908
Chiarelli A., Johnson R., Pinfield S., Richens E., Preprints and scholarly communication: An exploratory qualitative study of adoption, practices, drivers and barriers [version 2; peer review: 3 approved, 1 approved with reservations], „F1000 Research” 2019, 8, 971. DOI: https://doi.org/10.12688/f1000research.19619.2
Fleerackers A., Ratcliff C.L., Wicke R., King A. J., Jensen J. D., Public understanding of preprints: How audiences make sense of unreviewed research in the news, „Public Understanding of Science” 2025, t. 34, nr 2, s. 154–171. DOI: https://doi.org/10.1177/09636625241268881
Glymour M.M., Charpignon M.L., Chen Y.H., Kiang, M.V., Counterpoint: Preprints and the future of scientific publishing – in favor of relevance, „American Journal of Epidemiology” 2023, t. 192, nr 7, s. 1043–1046. DOI: https://doi.org/10.1093/aje/kwad052
Klein M., Broadwell P., Farb S.E., Grappone T., Comparing published scientific journal articles to their pre-print versions, „International Journal on Digital Libraries” 2019, t. 20, s. 335–350. DOI: https://doi.org/10.1007/s00799-018-0234-1
Levchenko M., Parkin M., McEntyre J., Harrison M., Enabling preprint discovery, evaluation, and analysis with Europe PMC, „PLOS One” 2024, t. 19, nr 9, e0303005. DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0303005
Ministerstwo Edukacji i Nauki, Polityka Naukowa Państwa, Warszawa 2022, https://www.gov.pl/attachment/c47d37f9-eaab-4701-adce-84cf7585013e [dostęp: 23.02.2025].
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Kierunki rozwoju otwartego dostępu do publikacji i wyników badań naukowych w Polsce, https://www.gov.pl/documents/1068557/1069061/20180413_Kierunki_rozwoju_OD_wersja_ostateczna.pdf [dostęp: 23.02.2025].
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Wykaz uczelni publicznych nadzorowanych przez ministra właściwego ds. szkolnictwa wyższego i nauki – publiczne uczelnie akademickie, https://www.gov.pl/web/nauka/wykaz-uczelni-publicznychnadzorowanych-przez-ministra-wlasciwego-ds-szkolnictwa-wyzszego-i-naukipubliczne-uczelnie-akademickie [dostęp: 18.02.2025].
NCN, Instrukcja: otwarty dostęp do publikacji. Polityka NCN dotycząca otwartego dostępu do publikacji wraz ze zmianami wprowadzonymi pismami Dyrektora NCN z 11.10.2023 r. oraz 30.09.2024 r. Wersja 2.0, 2023, https://ncn.gov.pl/sites/default/files/pliki/2024_12_instrukcja_open_access_NCN.pdf [dostęp: 17.12.2024].
Podsiadły-Natorska E., Odróżniania najlepszych publikacji naukowych od słabych można się nauczyć, „Świat Lekarza”, 4 lipca 2024, https://swiatlekarza.pl/jak-rozpoznac-wartosciowa-publikacje-naukowa/ [dostęp: 28.05.2025].
Ramírez-Castañeda V., Disadvantages in preparing and publishing scientific papers caused by the dominance of the English language in science: The case of Colombian researchers in biological sciences, „PLOS One” 2020, t. 15, nr 9, e0238372. DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0238372
Smart P., The evolution, benefits, and challenges of preprints and their interaction with journals, „Science Editing” 2022, t. 9, nr 1, s. 79–84. DOI: https://doi.org/10.6087/kcse.269
Święćkowska T., Autor i jego funkcje w komunikacji naukowej, w: Nauka o informacji w okresie zmian, red. B. Sosińska-Kalata, Warszawa: SBP 2014. https://www.researchgate.net/publication/286186285_Autor_i_jego_funkcje_w_komunikacji_naukowej
Wingen T., Berkessel J.B., Dohle S., Caution, preprint! Brief explanations allow nonscientists to differentiate between preprints and peer-reviewed journal articles, „Advances in Methods and Practices in Psychological Science” 2022, t. 5, nr 1. DOI: https://doi.org/10.1177/25152459211070559
Zarządzenie nr 39/2025 Dyrektora Narodowego Centrum Nauki w sprawie polityki publikowania w otwartym dostępie wyników badań stanowiących efekty realizacji projektów badawczych, staży, stypendiów naukowych, działań naukowych i komponentów badawczych z dnia 26.06.2025, https://ncn.gov.pl/sites/default/files/pliki/zarzadzenia-dyrektora/zarzadzenieDyr-39_2025.pdf [dostęp: 22.07.2025].
License
Copyright (c) 2025 Dorota Wierzbicka-Próchniak, Ewelina Pisarek, Agnieszka Zawadzka, Grzegorz Szczypa
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
Utwory opublikowane w czasopiśmie Biblioteka, na platformie Pressto należącej do Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu od 2015 roku są udostępniane na
licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
Tym samym wszyscy zainteresowani są uprawnieni do korzystania z utworów opublikowanych po 2015 roku pod następującymi warunkami:
- uznania autorstwa czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnianym utworem informacji o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji
- na tych samych warunkach — remiksując utwór, przetwarzając go lub tworząc na jego podstawie, należy swoje dzieło rozpowszechniać na tej samej licencji, co oryginał.
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).
Autor zachowuje prawa majątkowe, ale udziela zgody Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na wykorzystanie dzieła. Autorzy tekstów zakwalifikowanych do publikacji proszeni są o wypełnienie podpisanie i przesłanie umowy.
Jeżeli autor artykułu nie jest przekonany, że może wykorzystywać cudze utwory (np. ilustracje, fotografie, tabele) w ramach cytatu we własnej tekście musi dostarczyć do redakcji czasopisma zgodę od uprawnionych podmiotów.
Prawa są zastrzeżone do wszystkich tekstów opublikowanych przed rokiem 2015.