The Current Status of Research on the History of the Society for Elementary Books
DOI:
https://doi.org/10.14746/bhw.2025.50.13Keywords:
The Society for Elementary Books, status of research, Janina Lubieniecka, The Comission of Education, 18th Century, Education, EnlightenmentAbstract
The article explores the state of research on the Society for Elementary Books, a key educational institution in 18th-century Poland established in 1775 to support the reforms of the National Education Commission. The Society’s mission was to develop a modern curriculum aligned with Enlightenment ideals and tailored to national needs. This literature review highlights significant studies, particularly those by Janina Lubieniecka, who analyzed some of the the textbooks and educational programs created by the Society. Although many sources were lost during wars, the surviving studies continue to offer rich insights into the Society’s role in shaping Poland’s educational system.
Downloads
References
Bartnicka K., Kamilla Mrozowska (28 I 1917–2 V 2002), „Rozprawy z Dziejów Oświaty” 2002, t. 41, s. 3–5.
Bartnicka K., Dormus K., Wałęga A., Komisja Edukacji Narodowej 1773–1794, cz. 1, O Komisji – wprowadzenie, cz. 2, Wybór tekstów źródłowych, Warszawa 2018.
Brodnicki M., W trosce o nowoczesną edukację. Rola i znaczenie Komisji Edukacji Narodowej – w 240. rocznicę powołania, „Studia i Badania Naukowe” 2013, nr 1, s. 9–20.
Dąbrowski P., Nauka prawa w szkołach Komisji Edukacyjnej, Lwów 1916.
Dormus K., Wprowadzenie, w: Komisja Edukacji Narodowej. Kontekst historyczno-pedagogiczny, red. K. Dormus, B. Popiołek, A. Chłosta-Sikorska, R. Ślęczka, Kraków 2014, s. 13–14.
Fierich J., Nauki rolnicze w szkołach średnich Komisji Edukacji Narodowej, Kraków 1950.
Gawlik S., Grzegorz Piramowicz – idee, słowa czyny, Opole 2006.
Jakubėnas R., Reklama podręczników szkolnych i akademickich na łamach prasy litewskiej II połowy XVIII wieku, w: W kręgu prasy dawnej i współczesnej. Wybrane problemy, t. 1, red. J. Kowal, M. Patro-Kucab, P. Podolska, Rzeszów 2021, s. 27–57.
Karbowiak A., O książkach elementarnych na szkoły wojewódzkie z czasów Komisji Edukacji Narodowej, Lwów 1938.
Kołodziejczyk J., Nauki przyrodnicze w działalności Komisji Edukacji Narodowej, Warszawa 1936 .
Komisja Edukacji Narodowej. Kontekst historyczno-pedagogiczny, red. K. Dormus, B. Popiołek, A. Chłosta-Sikorska, R. Ślęczka, Kraków 2014.
Lang M.R., Geneza Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych, „Przegląd Humanistyczny” 1976, R. 20, nr 10, s. 14–28.
Lewicki J., O Towarzystwie do Ksiąg Elementarnych (1775–1782), «Przegląd Wydawnictw „Książnicy Polskiej”» 1922, R. 3, nr 8, s. 98–102.
Lubieniecka J., Przedmioty matematyczno-przyrodnicze w programie Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych, „Rozprawy z Dziejów Oświaty” 1959, t. 2, s. 27–88.
Lubieniecka J., Reforma Programu Szkolnego Komisji Edukacji Narodowej. Wybór tekstów, Warszawa 1962.
Lubieniecka J., Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych, Warszawa 1960.
Maciesza A., Dr med. Paweł Czempiński członek Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych, w: Epoka Wielkiej Reformy. Studia i materiały do dziejów oświaty w Polsce w XVIII wieku, red. S. Łempicki, Lwów 1923, s. 68–106.
Majorek Cz., Myśl pedagogiczna i praktyka oświatowo-wychowawcza w działalności Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych, „Rozprawy z Dziejów Oświaty”1977, t. 20, s. 21–36.
Michalik B., Związek Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych z projektem utworzenia akademii nauk, „Rozprawy z Dziejów Oświaty”1977, t. 20, s. 37–47.
Mrozowska K., Grzegorz Piramowicz jako sekretarz Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych, „Studia i Materiały z Dziejów Nauki Polskiej. Historia nauk społecznych” 1958, nr 2, s. 163–202.
Mrozowska K., Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych a Komisja Edukacji Narodowej, „Rozprawy z Dziejów Oświaty” 1977, t. 20, s. 5–19.
Piramowicz G., Powinności nauczyciela oraz wybór mów i listów, wstęp i oprac. K. Mrozowska, Wrocław 2005.
Poplatek J., Komisja Edukacji Narodowej. Udział byłych jezuitów w pracach Komisji Edukacji Narodowej, Kraków 1973.
Racka J., Działalność Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych, „Życie Szkoły” 1971, R. 26, nr 7/8, s. 102–108.
Ratajczak K., Nowicki M., Komisja Edukacji Narodowej 1773–1794. Bibliografia, Warszawa 2018 .
Słowiński L., Odważni mądrością. O reformatorach edukacji i nauki polskiej w dobie oświecenia, Poznań 1988.
Stasiewicz-Jasiukowa I., Onufry Kopczyński – współpracownik Komisji Edukacji Narodowej. Studium o społecznej roli uczonego w Polsce stanisławowskiej, Wrocław 1987.
Stasiewicz-Jasiukowa I., O współpracy jezuicko-pijarskiej w Towarzystwie do Ksiąg Elementarnych. „Concordia parvae res crescunt, discordia vel maximae dilabuntur”, w: Jezuicka Ars Historica. Prace ofiarowane Księdzu Profesorowi Ludwikowi Grzebieniowi SJ, red. Marek Inglot SJ, Stanisław Obirek SJ, Kraków 2001, s. 515–537.
Stasiewicz-Jasiukowa I., Wkład jezuitów do nauki i kultury w Rzeczypospolitej Obojga Narodów i pod zaborami, Kraków–Warszawa 2004.
Stasiewicz–Jasiukowa I., Wkład pijarów do nauki i kultury w Polsce XVII–XIX wieku, Warszawa-Kraków 1993.
Stępień R., Udział pijarów w pracach Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych, w: Komisja Edukacji Narodowej. Kontekst historyczno-pedagogiczny, red. K. Dormus, B. Popiołek, A. Chłosta-Sikorska, Ryszard Ślęczka, Kraków 2014, s. 157–171.
Topij-Stempińska B., Jezuici i Komisja Edukacji Narodowej w polskiej historiografii XX wieku i początkach XXI wieku, w: Komisja Edukacji Narodowej: kontekst historyczno-pedagogiczny, red. K. Dormus, B. Popiołek, A. Chłosta-Sikorska, R. Ślęczka, Kraków 2014, s. 409–418.
Tync S., Nauka moralna w szkołach Komisji Edukacji Narodowej, Kraków 1932.
W dwusetną rocznicę powstania Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych. Seminarium historyków wychowania, „Rozprawy z Dziejów Oświaty” 1977, t. 20, s. 3–4.
Wałęga A., Autorzy podręczników szkolnych Komisji Edukacji Narodowej. Próba zarysu portretu zbiorowego, w: Komisja Edukacji Narodowej. Kontekst historyczno-pedagogiczny, red. K. Dormus, B. Popiołek, A. Chłosta-Sikorska, Ryszard Ślęczka, Kraków 2014, s. 172–187.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Sarah Taylor-Jaskólska
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Zgodne z normami prawa polskiego.
