Słowa kluczowe
inkluzywność w muzeach
audioprzewodnik dla osób niewidomych i niedowidzących
audiodeskrypcja
proces tłumaczenia
etapy tłumaczenia
Jak cytować
Abstrakt
Niniejszy artykuł przedstawia proces tworzenia audioprzewodnika dla osób niewidomych i niedowidzących (AGBVI) z perspektywy studiów tłumaczeniowych w kontekście praktycznym. Poszczególne fazy procesu tłumaczenia (Neunzig & Tanqueiro 2007) zostały wykorzystane w procesie tworzenia treści audioprzewodnika, aby uczynić go bardziej przejrzystym dla tłumaczy. Jako przykłady służą poszczególne etapy tworzenia audioprzewodnika dla osób niewidomych i niedowidzących opracowane dla wystawy Alarifes Ruiz Florindo w Sewilli (Hiszpania). W związku z tym uwzględniono również hiszpańską obowiązkową normę UNE 153020 (Aenor 2005) dla tworzenia audioprzewodników dla osób niedowidzących i niewidomych, a także wyniki innych badań. Na podstawie rozważań zawartych w niniejszym artykule i praktycznego doświadczenia zaproponowano model tłumaczenia dla AGBVI. Wnioski zawarte w artykule mogą być pomocne w pracy tłumaczy i osób tworzących audioprzewodniki w muzeach dla osób niewidomych i niedowidzących, jak również przydatne dla osób uczących się i nauczających tłumaczeń inkluzywnych.
Bibliografia
Aenor (2005). Norma UNE 153020. Audiodescripción para personas con discapacidad visual. Requisitos para la audiodescripción y elaboración de audioguías. Madrid: Aenor.
Álvarez de Morales Mercado, C. (2013). La accesibilidad en el museo desde una perspectiva sociológica. Revista de Estudios Jurídicos. Segunda época, 13, 1–18.
Álvarez de Morales Mercado, C. / Luque Colmenero, M.O. (2020). Accesibilidad al patrimonio natural: la Cueva de las Ventas para personas con discapacidad visual. In: I. Tanagua Barceló / F. García (Hrsg.), Tendencias actuales en traducción especializada, traducción audiovisual y accesibilidad (S. 255–273). Valencia: Tirant Lo Blanch.
Comintrad. https://www.upo.es/investiga/comintrad
Font Bisier, M.A. (2023). Análisis de la norma UNE 153020 sobre audiodescripción ¿Debería modificarse tras diecisiete años de vigencia? Ética y Cine Journal, 13 (1), 41–52. DOI: https://doi.org/10.31056/2250.5415.v13.n1.40640
Jakobson, R. (1959). On linguistic aspects of translation. In: R. Brower (Hrsg.), On translation (S. 232–239). Cambridge: Harvard University Press. DOI: https://doi.org/10.4159/harvard.9780674731615.c18
Limbach, C. (2022). Barrierefreiheit: ein wachsender Arbeitsmarkt für Übersetzer am Beispiel von Deutschland. In: I. Leibrandt / K. Jahn / I. Doval (Hrsg.), Arbeitswelten von gestern bis heute (S. 137–161). Berlin: Peter Lang.
Mälzer, N. (2016). Audiodeskription im Museum – Ein inklusiver Audioguide für Sehende und Blinde. In: N. Mälzer (Hrsg.), Barrierefreie Kommunikation – Perspektiven aus Theorie und Praxis (S. 211–231). Berlin: Frank & Timme.
Neunzig, W. / Tanqueiro, H. (2007). Risikominimierung beim Übersetzen in die Fremdsprache: ein Thesenpapier aus spanischer Sicht. In: G. Wotjak (Hrsg.), Quo vadis, Translatologie? (S. 279–292). Berlin: Frank & Timme.
PACTE (2003). Building a translation competence model. In: F. Alves (Hrsg.), Triangulating translation: Perspectives in process-oriented research (S. 43–66). Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins. DOI: https://doi.org/10.1075/btl.45.06pac
PACTE (2005). Investigating translation competence: Conceptual and methodological issues. Meta, 50, 609–619. DOI: https://doi.org/10.7202/011004ar
Rathaus von Fuentes de Andalucía. https://ruizflorindo.fuentesdeandalucia.org
Rodríguez Posadas, G. (2014). El proceso de traducción en la audiodescripción museística. Protocolos en voz alta en la fase de revisión. In: A. Mendieta Ramírez / C.J. Santos Martínez (Hrsg.), Líneas emergentes en la investigación de vanguardia (S. 549–560). Madrid: McGraw-Hill Interamericana de España.
Soler Gallego, S. / Chica Núñez, A. (2014). Museos para todos: evaluación de una guía audiodescriptiva para personas con discapacidad visual en el museo de ciencias. Revista Española de Discapacidad, 2, 145–167. DOI: https://doi.org/10.5569/2340-5104.02.02.08
Soler Gallego, S. / Jiménez Hurtado, C. (2013). Traducción accesible en el espacio museográfico multimodal: las guías audiodescriptivas. The Journal of Specialised Translation, 20, 181–200. DOI: https://doi.org/10.26034/cm.jostrans.2013.409
Soler Gallego, S. / Limbach, C. (2016). Audioguiado en interiores para personas con diversidad funcional visual. In: C. Álvarez de Morales Mercado / C. Jiménez Hurtado (Hrsg.), Patrimonio cultural para todos. Investigación aplicada en traducción accesible (S. 33–54). Granada: Tragacanto.
Soler Gallego, S. / Luque Colmenero, M.O. (2016). Elaboración de un sistema de audioguiado para la aplicación UGRQR. In: A. Álvarez / C. Jiménez Hurtado (Hrsg.), Patrimonio cultural para todos. Investigación aplicada en traducción accesible (S. 55–76). Granada: Tragacanto.
Soler Gallego, S. / Luque Colmenero, M.O. (2019). Multisensorialidad en la Alhambra: visitas para personas ciegas y con baja visión a la exposición temporal de arte Bab Al-Saria. Eikón/Imago, 8, 413–442. http://hdl.handle.net/10481/59633 DOI: https://doi.org/10.5209/eiko.73452
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Christiane Limbach
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy
Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie Glottodidactica są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.
Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie Glottodidactica udzielają Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalą na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0).
Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.
Użytkownicy
Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych od 2015 roku w Glottodidactica pod następującymi warunkami:
- uznanie autorstwa - obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych - utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.
Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2015 r. prawa autorskie są zastrzeżone.
Inne
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).