Wybrane realizacje sceniczne poznańskich „Łejerów” – refleksja u progu 50-lecia istnienia zespołu
Okładka czasopisma Kultura-Społeczeństwo-Edukacja, tom 28, nr 2, rok 2025, tytuł Kultura Społeczeństwo Edukacja
PDF

Słowa kluczowe

stage productions of “Łejery”
child
education through theatre
Jerzy Hamerski
Elżbieta Drygas

Jak cytować

Sadowska, K. (2025). Wybrane realizacje sceniczne poznańskich „Łejerów” – refleksja u progu 50-lecia istnienia zespołu. Kultura-Społeczeństwo-Edukacja, 28(2), 59–83. https://doi.org/10.14746/kse.2025.28.2.4

Abstrakt

Purpose of the study: The study aims to synthetical present the most important stage productions of the Poznań, “Łejery” community on the threshold of the 50th anniversary of its existence. Research methods and research status: The study uses the method of analysing existing and evoked sources, which include: press materials, information obtained by the author during conversations conducted at Primary School No. 83 in Poznań with Jerzy Hamerski and Elżbieta Drygas, electronic sources related to the facility, studies and articles from serial publications and phonographic sources as well as prints obtained from Jerzy Hamerski’s collection. The current state of research on “Łejery” pedagogy is insufficient, because “Łejery” pedagogy, the main pillar of which is education through art, has existed for almost 50 years and is a unique phenomenon in Poland. This phenomenon, thanks to the determination of Jerzy Hamerski and Elżbieta Drygas, resulted in the establishment of Primary School No. 83 in 1990. Emilia Waśniowska in Poznań (although “Łejery” was established as a children’s community theatre in 1975). So far, you can read about the Poznań theater school only in the magazine Kultura i Edukacja from 2024. Conclusions: No random performances or songs are in the “Łejery” repertoire. They refer to current social and educational problems, phenomena worth explaining to children, and, above all, to children’s everyday problems. Many of the stage productions are addressed primarily to adult audiences to draw their attention to a child’s perception of the world.

https://doi.org/10.14746/kse.2025.28.2.4
PDF

Bibliografia

30-lecie Łejerów w WOŚP. (2023, 26 stycznia). Szkoła Podstawowa nr 83 „ŁEJERY” im. Emilii Waśniowskiej. https://lejery.pl/2023/01/26/30-lecie-lejerow-w-wosp/

Akademia w Holandii. (2024, 12 kwietnia). Szkoła Podstawowa nr 83 „ŁEJERY” im. Emilii Waśniowskiej. https://lejery.pl/category/2023-2024/

Butlewski, J. (2019, 27 marca). Spektakl „Z mądrych dzieci dobrzy ludzie” – artystyczna odpowiedź „Łejerów” na zabójstwo prezydenta Gdańska. Radio Poznań. https://radiopoznan.fm/informacje/pozostale/spektakl-z-madrych-dzieci-dobrzy-ludzie-artystycznaodpowiedz-lejerow-na-zabojstwo-prezydenta-gdanska

Chotomska, W. (2021). Kolędy i pastorałki oraz Gwiazdorek Emilii Waśniowskiej. Literatura.

Dakhia, M. (2024). Dimensions of educational values in children’s theatre: A reading of the play „Samir and the school trip” by the storyteller Kahman Massouda as an example, in Children’s

Theatre Performances. (2023). Journal for Educators, Teachers and Trainers, 15(1), 159–163.

Falconi, M.I. (2015). Theatre for children and youth: Art or pedagogy? Youth Theatre Journal, 29(2),159–165. DOI: https://doi.org/10.1080/08929092.2015.1084828

Grotowski, J. (2007). Ku teatrowi ubogiemu. Instytut im. Jerzego Grotowskiego.

Hamerski, J. (2011). Historia Łejerów do śpiewania. Stowarzyszenie Łejery!

Hudon, W. (1968). Cudaki. Wydawnictwo Harcerskie.

Inspiracje muzyczne. (2018). Ośrodek Rozwoju Edukacji. https://ore.edu.pl/2018/01/inspiracje-muzyczne/

Inspiracje muzyczne do podręcznika Nasz elementarz. Klasa 2. (b.d.). Ośrodek Rozwoju Edukacji. https://elementarz.org/inspiracje-muzyczne/inspiracje-muzyczne-klasa-ii/

Jak co roku gra Orkiestra. (b.d.). Szkoła Podstawowa nr 83 „ŁEJERY” im. Emilii Waśniowskiej. https://lejery.pl/2021/01/29/jak-co-roku-gra-orkiestra/

Jarmuż, A., Sklepik, K. (2016, 20 lutego). Łejery: Co by się nie działo, teatr musi grać! Głos Wielkopolski. https://gloswielkopolski.pl/lejery-co-by-sie-nie-dzialo-teatr-musi-grac/ar/9414955

Jerzy Hamerski. (b.d.). Szkoła Podstawowa nr 83 „ŁEJERY” im. Emilii Waśniowskiej. https://lejery.love/strona/jerzy-hamerski

Klimek, S. (2013, 26 października). Dzieci w sprawie dzieci. Na Scenie Wspólnej. Poznan.pl. https://www.poznan.pl/mim/wortals/czerwiec56/news,1200/dzieci-w-sprawie-dzieci-na-scenie-wspolnej,65281.html

Litwiniuk, J. (1959). Opera o Krzysztofie Kolumbie. Wydawnictwo „Iskry”.

Lonska, A. (2024). Zielona Akademia teatru Łejery z Poznania w Utrechcie. https://www.fpsn.nl/pl/zielona-akademia-teatru-lejery-z-poznania-w-utrechcie/

Łejery! Wariacje. (2017, 10 października). Scena Wspólna – zapis koncertu. Egzemplarz pozyskany ze zbiorów J. Hamerskiego.

Mages, W.K. (2018). Does theatre-in-education promote early childhood development?:The effect of drama on language, perspective-taking, and imagination. Early Childhood Research Quarterly, 45, 224–237. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ecresq.2017.12.006

Mała Konstytucja Republiki Łejerskiej. (b.d.). Szkoła Podstawowa nr 83 „ŁEJERY” im. Emilii Waśniowskiej. https://lejery.pl/mala-konstytucja-rl/

Masz prawo do swych praw. (2016, 13 stycznia). Facebook. https://www.facebook.com/events/scena-wsp%C3%B3lna/masz-prawodoswychpraw/215451422126422/

Moskiewicz, K. (2004). Szkoły alternatywne w Polsce po roku 1989. Kontynuacje i modernizacje XX-wiecznej tradycji edukacji alternatywnej [rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr hab. Marii Kujawskiej]. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza.

Muhammad, D. (2019). Education through theatre. How the children deserve. CenRaPS Journal of Social Sciences, 1(1), 1–13. DOI: https://doi.org/10.46291/cenraps.v1i1.1

Muszyński, H. (2015). Szkoła, o jakiej marzy każdy uczeń. W: U Łejerów (brak numeracji stron). Stowarzyszenie Łejery!

Nagroda im. Ireny Sendlerowej – „Za naprawianie świata”. (b.d.). https://uczotwartosci.ceo.org.pl/nagroda-im-ireny-sendlerowej/

O laboga, to Łejery! (2015). https://podsluchaj.wordpress.com/2015/12/19/o-laboga-to-lejery/

Podolska, E. (2011, 13 września). Łejery. Odważny spektakl o prawach dziecka. Głos Wielkopolski. https://gloswielkopolski.pl/lejery-odwazny-spektakl-o-prawach-dziecka-zdjecia/ar/449988

Prolog & epilog. (2022, 27 października). Szkoła Podstawowa nr 83 „ŁEJERY” im. Emilii Waśniowskiej. https://lejery.pl/2022/10/27/4092/

Przewoźniak, M. (2015), Trzy przystanki do teatru. Papilon.

Przewoźniak, M. (b.d.). Piosenka małego patrioty. ORE. https://ore.edu.pl/wp-content/uploads/phocadownload/nasza-szkola/piosenka_malego-patrioty-tekst-18.pdf

Sadowska, K. (2024). Teatr „Łejery” – edukacja przez sztukę na przykładzie działalności Szkoły Podstawowej nr 83 im. Emilii Waśniowskiej w Poznaniu (wybrane problemy). Kultura i Edukacja, 144(2), 93–113. DOI: https://doi.org/10.15804/kie.2024.02.05

Salman Alzercoshe, S.M., Ali Harf, H., (2022). Pedagogical values of psychodrama. Eurasian Journal of Humanities and Social Sciences, 9, 39–46.

Sharma, Ch. (red.). (2006). Drama and theatre with children: International perspective. Routledge. Taylor & Francis Group.

Singh, A. (2009). Theatre in pedagogy: Theatrical devices as classroom resource. The International Journal of the Arts in Society: Annual Review, 4(1), 251–266. DOI: https://doi.org/10.18848/1833-1866/CGP/v04i01/35509

Stowarzyszenie Łejery – wspieraj nas na FaniMani.pl. (b.d.). FaniMani.pl. https://fanimani.pl/stowarzyszenie-lejery/

Teatrzyk Piosenny ŁEJERY „Lekcje z piosenkami”. (2016, 6 grudnia). Facebook. https://www.facebook.com/media/set/?set=a.1547497935277060.1073741843.719128118114050&type=3

Zielona Akademia Pana Łejera. (2022, 8 września). Szkoła Podstawowa nr 83 „ŁEJERY” im. Emilii Waśniowskiej. https://lejery.pl/2022/09/08/zielona-akademia-pana-lejera/