In the Light of the Above (cursory) Analysis: a Study of Photography in Witold Wirpsza’s Comments to Photographs

Main Article Content

Cezary Zalewski

Abstract

The article presents the method of linking photography and poetry on the example of four poems from Witold Wirpsza’s Komentarze do fotografii The Family of Man. Three areas of mutual interactions have been distinguished and analyzed: (a) the principle of functioning of the photo-textual diptych and the role of the poetic description; (b) the principle of formal analogy according to which some parameters of the lyrical monologue are derived from the formal proprieties of photos; and – the most important – (c) the principle of transformation of compositional meanings. It consists of the two-stage intervention: the poetic text first tries to neutralize the visual compositional meanings (negative phase), and then creates its own interpretation of the photography (positive phase).

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

How to Cite
Zalewski, C. (2021). In the Light of the Above (cursory) Analysis: a Study of Photography in Witold Wirpsza’s Comments to Photographs. Porównania, 28(1), 185-212. https://doi.org/10.14746/por.2021.1.9
Section
Articles
Author Biography

Cezary Zalewski, Jagiellonian University in Kraków

Cezary Zalewski – dr hab., teoretyk i antropolog literatury, historyk literatury II połowy XIX wieku; profesor nadzwyczajny w Katedrze Teorii Literatury Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autor wielu publikacji, w tym książek: Powracająca fala. Mityczne konteksty wybranych powieści Bolesława Prusa i ElizyOrzeszkowej (2005); Pragnienie, poznanie, przemijanie. Fotograficzne reprezentacje w literaturze polskiej (2010); Bolesław Prus jako estetyk. Sztuki piękne w dyskursie i praktyce prozatorskiej pisarza (2014); Źródło. René Girard i literatura (2015); Istnienie zdegradowane. Problem masochizmu w polskiej literaturze nowoczesnej (2017). E-mail: cezary.zalewski@uj.edu.pl ORCID: 0000–0001–6341–8592

References

  1. Andersen A. Peter (2010), Mowa ciała, przeł. Anna Zdziemborska, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań.
  2. Barthes Roland (1996), Światło obrazu. Uwagi o fotografii, przeł. Jacek Trznadel, Wydawnictwo KR, Warszawa.
  3. Bernhart Walter (2007), Function of Description in Poetry, w: Description in Literature and Other Media, red. Werner Wolf, Walter Bernhart, Rodopi, Amsterdam–New York.
  4. Frank Robert (1951), Near Victoria Station, https://tinyurl.com/rmym4398 [dostęp 26.09.2020].
  5. Grądziel-Wójcik Joanna (2001), Poezja jako teoria poezji. Na przykładzie twórczości Witolda Wirpszy, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań.
  6. Jankowicz Grzegorz (2017), Wirpsza i poetyka spojrzenia, w: tenże, Komentarze do fotografii, Instytut Mikołowski, Mikołów.
  7. Heraklit z Efezu (2005), Zdania, przeł. Adam Czerniawski, słowo/obraz terytoria, Gdańsk.
  8. Jaworski Stanisław (2003), Niespodzianki awangardy, w: tenże, Zakręty i przełomy. Studia o literaturze XX wieku, Collegium Collumbinum, Kraków, s. 23–34
  9. Kałuża Anna (2008), Wola odróżnienia. O modernistycznej poezji Jarosława Marka Rymkiewicza, Julii Hartwig, Witolda Wirpszy i Krystyny Miłobędzkiej, Universitas, Kraków.
  10. Kress Gunther, Leeuwen van Theo (2006), Reading Images: The Grammar of Visual Design, Routlege, London.
  11. Kwiatkowski Jerzy (1963), Poezja infernalna, „Życie Literackie”, nr 16, s. 9.
  12. Leśniak Kamila (2013), The Family of Man po latach. Wokół krytyki i recepcji wystawy, „Roczniki Humanistyczne”, nr 4, s. 205–240.
  13. Pawelec Dariusz (2013), Wirpsza wielokrotnie, Instytut Mikołowski, Mikołów.
  14. Pietrzak Wit (2014), Anty-mitologia Witolda Wirpszy. Komentarz do Komentarzy do fotografii, „Ruch Literacki”, z. 4–5, s. 505–515.
  15. Rabb M. Jane (1995), Introduction. Notes toward a history of literature and photography, w: Literature and photography, interactions 1840–1990: a critical anthology, red. Jane M. Rabb, University of New Mexico Press, New Mexico, s. xxxv-lviii.
  16. Rückle Horst (2001), Mowa ciała dla menadżerów, przeł. Tomasz Soróbka, Wydawnictwo Astrum, Wrocław.
  17. Stala Marian (2000), Przeciw fotografii. O jednym wierszu Zbigniewa Herberta, w: Poznawanie Herberta 2, wybór i wstęp Andrzej Franaszek, Wydawnictwo Literackie, Kraków, s. 398–413.
  18. Steichen Edward (1955), Introduction, w: The family of man; the photographic exhibition created by Edward Steichen for the Museum of Modern Art, Museum of Modern Art, New York, s. 4–5.
  19. Szymański P. Wiesław (1981), Rozmowy z pisarzami, Znak, Kraków.
  20. The family of man; the photographic exhibition created by Edward Steichen for the Museum of Modern Art (1955), Museum of Modern Art, New York.
  21. Webster Richard (2014), Współczesna mowa ciała: kompletny przewodnik, jakiego potrzebujesz, przeł. Katarzyna Karczewska, Studio Astropsychologii, Białystok.
  22. Wirpsza Witold (1962), Komentarze do fotografii, Wydawnictwo Literackie, Kraków.
  23. Wirpsza Witold (2017), Komentarze do fotografii (2017), Instytut Mikołowski, Mikołów.