Słowa kluczowe
Pilecki’s Report (2023)
film reception
biopic
martyrological film
folk turn in Polish culture
intertextuality
Jak cytować
Abstrakt
The article describes media discussions about the films Scarborn (2023) by Paweł Maślona and Pilecki’s Report (2023) by Krzysztof Łukaszewicz. A review of the reception of both films is used to illustrate several reception threads of contemporary biographical and historical cinema, with an emphasis on the political and artistic disputes taking place in discussions about films devoted to the heroes of the Polish past – Tadeusz Kościuszko (1746–1817) and Witold Pilecki (1901–1948).
Bibliografia
Dzieje naszych chłopskich przodków są przemilczane albo wyparte, „Przegląd” 2024, nr 5.
Guszkowski Piotr, Artylerzysta i kobieciarz. Rozmowa z Michałem A. Zielińskim, „Gazeta Wyborcza” 2022, nr 176.
Kino, portal do wieczności? Paweł Maślona w rozmowie z Damianem Jankowskim, „Więź” 2023, nr 4.
Kino zemsty i oczyszczenia, „Polityka” 2024, nr 6.
Tutaj Wojciech, Jak zdjąć bohatera z pomników?, „Magazyn Filmowy SFP” 2023, nr 9.
Adamczak Marcin, Słodko-gorzkie peryferia. Młode polskie kino po pandemii, „Ekrany” 2023, nr 4.
Chełminiak Wiesław, Hajże na Moskala!, „Do Rzeczy” 2024, nr 6.
Gajda-Zadworna Jolanta, Co zwiastuje „Kos”?, „Sieci” 2024, nr 4.
Gociek Piotr, O rzeczach niemożliwych, „Do Rzeczy” 2024, nr 5.
Gociek Piotr, Pilecki. Historia prawdziwa, „Do Rzeczy” 2023, nr 36.
Guszkowski Piotr, Kos – film kompletny, „Gazeta Wyborcza” 2023, nr 223.
Hollender Barbara, Jaki był rotmistrz Witold Pilecki?, „Rzeczpospolita” 2023, nr 199.
Hudzik Aleksander, Korus Jakub, Półkownik Pilecki. Jak się kręci politykę historyczną, „Newsweek” 2022, nr 39.
Jolyon, Kronika subiektywna (3), „Arcana” 2024, nr 175–176.
Krasnodębska Sylwia, Kos, czyli film, w którym pachnie trupem, „Gazeta Polska Codziennie” 2023, nr 3524.
Krasnowska Violetta, Zaborski Andrzej, Się kręci, „Polityka” 2020, nr 42.
Majmurek Jakub, Kino politycznego niepokoju, „Polityka” 2023, nr 41.
Mandrela Anna, „Raport Pileckiego”, czyli znów zakłamują historię z naszych podatków, „Najwyższy Czas” 2023, nr 37–38.
Milcarek Paweł, Pilecki nareszcie doczekał się filmu, który opowiedział jego opowieść, „Christianitas. Religia-Kultura-Społeczeństwo” 2023, nr 93.
Mrozek Witold, Manipulacja prawdą historyczną, „Gazeta Wyborcza” 2023, nr 201.
Niemojewska Agnieszka, O czym tak naprawdę jest film „Kos”?, „Rzeczpospolita” 2024, nr 21.
Piepiórka Michał, Kos, „Kino” 2024, nr 1–2.
Szczerba Jacek, Inscenizacyjna bieda, „Gazeta Wyborcza” 2024, nr 11.
„Raport Pileckiego” trafia do kin, „Sieci” 2023, nr 35.
Tutaj Wojciech, Czy Polska leży na Dzikim Zachodzie?, „Kino” 2024, nr 7.
Varga Krzysztof, Kosy na sztorc!, „Newsweek Polska” 2024, nr 4.
Varga Krzysztof, Żywot św. Pileckiego, „Newsweek” 2023, nr 36.
Winiarczyk Mirosław, Nowe polskie filmy, „Najwyższy Czas” 2023, nr 37–38.
Winiarczyk Mirosław, Włoskie i polskie rozliczenia, „Najwyższy Czas” 2024.
Wróblewski Janusz, Na ekranie. Kos, „Polityka” 2024, nr 5.
Zaremba Piotr, Igraszki z prawdą, „Plus Minus” 2023, nr 39.
Zaremba Piotr, Z armaty do ważki, „Plus Minus” 2024, nr 34.
Adamczak Marcin, Próba. „Hiszpanka” jako incepcja, „SCRIPT. Zeszyty Gdyńskiej Szkoły Filmowej” 2019, nr 3, s. 118–129.
Kornacki Krzysztof, Kinopomniki. O filmach narodowo-patriotycznych (na marginesie premiery Bitwy warszawskiej), „Bliza” 2011, nr 4, s. 126–138.
Kurpiewski Piotr, Czytankowy heroizm, niewygodny rewizjonizm czy historyczny realizm? O różnych drogach polityki pamięci we współczesnym polskim kinie historycznym – rekonesans, „Literatura i Kultura Popularna” 2020, nr 26, s. 233–249. DOI: https://doi.org/10.19195/0867-7441.26.17
Stobiecki Rafał, Co tak zwany zwrot ludowy mówi nam lub czego nie mówi o kondycji współczesnej polskiej historiografii?, „Teksty Drugie” 2022, nr 4, s. 282–301. DOI: https://doi.org/10.18318/td.2022.4.19
Kornacki Krzysztof, Kurpiewski Piotr, Kino jak nauczyciel. Klasyfikacja działań autorskich współczesnego polskiego kina historycznego (propozycje), [w:] Historia wizualna w działaniu. Studia i szkice z badań nad filmem historycznym, red. Dorota Skotarczak, Joanna Szczutkowska, Piotr Kurpiewski, Wydział Historii UAM, Poznań 2020, s. 63–71.
Lubelski Tadeusz, Historia kina polskiego 1895–2014, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków 2015.
Malottki Rafał, Kino według PiS-u. Raport Pileckiego i Niezwyciężeni jako przykład polityki historycznej Zjednoczonej Prawicy realizowanej w latach 2015–2023, praca licencjacka Uniwersytet Gdański 2024.
Witek Piotr, Andrzej Wajda jako historyk. Metodologiczne studium z historii wizualnej, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2016.
https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=1261334 (dostęp: 30.04.2025).
https://mediakrytyk.pl/film/49843/kos-2023/uzytkownicy (dostęp: 30.04.2025).
https://pisf.pl/dotacje/?pageId=11133 (dostęp: 30.04.2025).
https://pisf.pl/dotacje/?pageId=11180 (dostęp: 30.04.2025).
https://www.facebook.com/raportpileckiegofilm (dostęp: 30.04.2025).
https://www.filmweb.pl/film/Kos-2023-870175/reviews (dostęp: 30.04.2025).
https://www.filmweb.pl/user/tru3/vote/film/870175 (dostęp: 30.04.2025).
https://www.youtube.com/watch?v=ImGul6Rmzys (dostęp: 30.04.2025).
https://youtu.be/xoos7R5NQrU?si=875Q2uK_0K8ZuLLV (dostęp: 30.04.2025).
20 najchętniej oglądanych filmów w polskich kinach w 2024 roku, https://boxofficeraport.pl/blog-post?post=2024-w-polskich-kinach (dostęp: 30.04.2025).
48. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych. „Kos” Pawła Maślony zdobył Złote Lwy. „Po wybuchu wojny w Ukrainie film stał się czymś innym”, https://wpolityce.pl/kultura/663987-kos-pawla-maslony-zdobyl-zlote-lwy-48-fpff-w-gdyni (dostęp: 30.04.2025).
Adamski Łukasz, „Kos”. Najbardziej wyczekiwany polski film roku! Polski Tarantino?, https://film.interia.pl/recenzje/news-kos-najbardziej-wyczekiwany-polski-film-roku-polski-tarantin,nId,7018920 (dostęp: 30.04.2025).
Adamski Łukasz, „Raport Pileckiego”: Niezwykła biografia, zaledwie poprawny film, https://film.interia.pl/raport-gdynia-festiwal-filmowy/news-raport-pileckiego-niezwykla-biografia-zaledwie-poprawny-film,nId,6990901 (dostęp: 30.04.2025).
Bezpieczna przyszłość Polaków. Program PiS, https://pis.org.pl/dokumenty (dostęp: 30.04.2025).
Box Office 06/09 – 11 lutego 2024, https://www.sfp.org.pl/box_office,637 (dostęp: 30.04.2025).
Box Office. Tydzień 37: 15–17.09.2023, https://www.sfp.org.pl/box_office,616 (dostęp: 30.04.2025).
Box Office. Tydzień 40: 4–6.10.2024, https://www.sfp.org.pl/box_office,671 (dostęp: 30.04.2025).
Czartoryski Bartosz, Akcja ratowania „Raportu Pileckiego” powiodła się połowicznie. To kino pozbawione iskry, https://kultura.onet.pl/film/recenzje/raport-pileckiego-z-piekla-do-piekla-recenzja/kdgkqdh (dostęp: 30.04.2025).
Dlaczego Kos to więcej niż Tarantino? Krytyka Tomasza Raczka https://youtu.be/oe55OXeuaJg?si=K9IbEKFl-VpYe0DK (dostęp: 30.04.2025).
Gala 31. Paszportów POLITYKI, https://www.youtube.com/watch?v=gvExSuWYU08 (dostęp: 30.04.2025).
Graff Agnieszka., „Kos” – Tarantino na smutno, czyli wytrącanie z dobrego narodowego samopoczucia, https://oko.press/kos-tarantino-na-smutno-recenzja (dostęp: 30.04.2025).
Guszkowski Piotr, Triumf „Kosa” na Orłach 2024. Takiego filmu o Kościuszce jeszcze nie było, https://wyborcza.pl/7,101707,28662446,kosciuszko-nasz-superbohater-wspieral-niewolnikow-i-zydow.html#S.related-K.C-B.1-L.2.zw (dostęp: 30.04.2025).
Herbut Katarzyna, Reżyser „Kosa”: „Tarantino jest ojcem chrzestnym tego filmu”, https://www.rmfclassic.pl/informacje/Obraz,12/Rezyser-Kosa-Tarantino-jest-ojcem-chrzestnym-tego-filmu,51483.html (dostęp: 30.04.2025).
Jedliński Dominik, Krzysztof Łukaszewicz: nie zamierzam wypinać piersi do orderów za dokończenie „Raportu Pileckiego”, https://kultura.onet.pl/film/wywiady-i-artykuly/krzysztof-lukaszewicz-nie-zamierzam-wypinac-piersi-do-orderow-za-dokonczenie-raportu/s1w37c8 (dostęp: 30.04.2025).
Jezierska Anna, Ten film podbija serca widzów. Wielki sukces polskiej produkcji, https://www.tysol.pl/a133815-ten-film-podbija-serca-widzow-wielki-sukces-polskiej-produkcji (dostęp: 30.04.2025).
Kołodyńska Sylwia, Nikt tak brutalnie nie pokazał horroru Rakowieckiej, https://afirmacja.info/2023/09/27/raport-pileckiego-recenzja-filmu-krzysztofa-lukaszewicza/ (dostęp: 30.04.2025).
„Kos”, „Powstaniec 1863” i „1670” – młoda generacja filmowców o polskiej historii, https://www.polskieradio.pl/8/3664/artykul/3326976,kos-powstaniec-1863-i-1670-%E2%80%93-mloda-generacja-filmowcow-o-polskiej-historii (dostęp: 30.04.2025).
Kultura Dostępna – Recenzja filmu „Raport Pileckiego” (2023) reż. Krzysztof Łukaszewicz, https://youtu.be/Aa1oW739s4Qsi=6GWBNRmoVrm5ddgj (dostęp: 30.04.2025).
Łupak Sebastian, Film o Pileckim. Ministerstwo kultury zmienia reżysera. Kto dokończy film i za jaką kwotę?, https://film.wp.pl/film-o-pileckim-ministerstwo-kultury-zmienia-rezysera-kto-dokonczy-film-i-za-jaka-kwote-6556444374042753a (dostęp: 30.04.2025).
Łupak Sebastian, Leszek Wosiewicz: Piotr Gliński chwalił mój film o Pileckim, https://film.wp.pl/leszek-wosiewicz-piotr-glinski-chwalil-moj-film-o-pileckim-6557526828173441a (dostęp: 30.04.2025).
Łupak Sebsatian, „Raport Pileckiego”. Wielki bohater nie zasługuje na tak przeciętny film, https://film.wp.pl/raport-pileckiego-wielki-bohater-nie-zasluguje-na-tak-przecietny-film-6936917563943520a (dostęp: 30.04.2025).
Paweł Maślona: „Kos” to opowieść o tym, że przemoc rodzi przemoc, https://dzieje.pl/kultura-i-sztuka/pawel-maslona-kos-opowiesc-o-tym-ze-przemoc-rodzi-przemoc (dostęp: 30.04.2025).
Polski kandydat do Oscara 2025 wybrany! To „Pod wulkanem” Damiana Kocura, https://kultura.onet.pl/film/wiadomosci/oscary-2025-polski-kandydat-do-oscara-wybrany/n33fsbj (dostęp: 30.04.2025).
„Raport Pileckiego”. Minister kultury: Chcę, żeby ten film pełnił funkcje edukacyjne. Ubolewam, że produkcje na ważne tematy powstają z trudem, https://wpolityce.pl/kultura/661737-raport-pileckiego-glinski-chce-zeby-ten-film-edukowal (dostęp: 30.04.2025).
RAPORT PILECKIEGO – Recenzja filmu, https://youtu.be/-Aj8byHI2XQ?si=TjzRdZKIn3n8KwoJ (dostęp: 30.04.2025).
RAPORT PILECKIEGO | Wideorecenzja | Cudze chwalicie, Swego nie znacie – odc. 3, https://youtu.be/Q7VN_tSQBk8?si=RRvle5SGSDqCYdeQ (dostęp: 30.04.2025).
Romanowski Przemek, 250 tys. widzów w kinach. Najlepszy polski film możesz obejrzeć w domu, https://film.wp.pl/szybko-poszlo-kos-najlepszy-polski-film-roku-juz-obejrzysz-w-domu-7015400774454176a (dostęp: 30.04.2025).
Romanowski Przemek, Numer jeden w Polsce. Netflix odpalił „petardę”. „Co to była za kobieta”, https://film.wp.pl/och-co-to-byla-za-kobieta-polska-produkcja-hitem-kina-domowego-7128950737378176a (dostęp: 30.04.2025).
Romanowski Przemek, Porażająca klęska. Pustki w kinach na produkcji TVP, https://film.wp.pl/porazajaca-kleska-pustki-w-kinach-na-produkcji-tvp-6938710547192416a (dostęp: 30.04.2025).
Tarantino? Nie, to ja, Maślona. A „Kos” to mój „anty-Potop”, https://wyborcza.pl/7,101707,30277010,tarantino-nie-to-ja-maslona-a-kos-to-moj-anty-potop.html (dostęp: 30.04.2025).
Walkiewicz Michał, Obcy: Insurekcja, https://www.filmweb.pl/reviews/recenzja-filmu-Kos-24811 (dostęp: 30.04.2025).
„Witold Pilecki”– premiera lekcji historii na VOD, https://centruminformacji.tvp.pl/73185499/witold-pilecki-premiera-lekcji-historii-na-vod (dostęp: 30.04.2025).
Żenujące wywody Preis i Więckiewicza. Drwili ze słów prezydenta Dudy: „Wydaje mi się, że usłyszałam na sali chrumkanie», https://wpolityce.pl/polityka/663857-zenujace-wywody-preis-i-wieckiewicza-drwili-z-prezydenta (dostęp: 30.04.2025).
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Piotr Kurpiewski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.