Między kosmopolityzmem a nazizmem – konteksty przestrzeni symbolicznych czterech filmów nakręconych przez niemieckiego operatora Franza Weihmayra

Main Article Content

Daria Mazur

Abstrakt

The paper is a comparative analysis of the circumstances influencing symbolic spaces in four movies by Franz Weihmayr in the years 1931–1942: Dzikie Pola [Wild Fields], Halutzim, La Habanera and The Great Love. The analysis allows for delineating the development of the German cinematographer Franz Weihmayr’s career, which, in the context of historical-political and ideological-artistic circumstances, can serve as an example of a broader phenomenon: a particular fluctuation of choices made by German cinematographers over the Weimar, Nazi, and post-war periods. This analysis is of pioneering importance because of the paucity of publication heretofore dedicated to Weihmayr’s works, who at the time worked together with, among others, Leni Riefenstahl, Frank Wysbar, and Hans Detlef Sierck, as well as Polish directors, such as Józef Lejtes and Aleksander Ford. The framework for semiotic analyses of the symbolic spaces of the movies mentioned above are two groups of contexts connected with ideas stemming from contradictory bases: the idea of cosmopolitism and the idea of Nazism.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Mazur, D. (2020). Między kosmopolityzmem a nazizmem – konteksty przestrzeni symbolicznych czterech filmów nakręconych przez niemieckiego operatora Franza Weihmayra. Images. The International Journal of European Film, Performing Arts and Audiovisual Communication, 27(36), 21-40. https://doi.org/10.14746/i.2020.36.02
Dział
Spaces in Film
Biogram autora

Daria Mazur, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Instytut Nauk o Kulturze i Religii

Daria Mazur – doktor habilitowany, profesor Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego Bydgoszczy literaturoznawca, filmoznawca, zajmuje się związkami sztuki, historii idei, religii i kultury, historią polskiego kina, kinem jidysz, motywami religijnymi w kinie i literaturze, świadectwami recepcji tekstów kultury, procesami ideologizacji twórczości. Prezes oddziału kujawsko-pomorskiego Polskiego TowarzystwaBadań nad Filmem i Mediami. Autorka Między Wschodem a Zachodem. Horyzonty aksjologiczne literatury europejskiej w lekturze Józefa Czapskiego (2004), Dybuk (2007), Waszyński’s „The Dybbuk” (2009) i Realizm socpaxowski (2013). Współredaktorka serii „Kino Polskie Wczoraj i Dziś, Przestrzeń w Kulturze Współczesnej”.Obecnie pracuje nad zagadnieniem „Dyskurs postsekularny w polskim kinie współczesnym”. ORCID 0000-0003-1096-6338.

Bibliografia

  1. Alroz, Niespodziewany wywiadowca, „Kino” 1932, nr 8
  2. Armatys L., Stradomski W., Historia filmu polskiego, t. 2, Warszawa 1988
  3. Beck U., Grande E., Europa kosmopolityczna. Społeczeństwo i polityka w drugiej nowoczesności, przeł. A. Ochocki, Warszawa 2009
  4. Bergfelder T., Love beyond the nation. Cosmopolitanism and transnational desire in cinema, [w:] Europe and Love in Cinema, red. L. Passerini, J. Labanyi, K. Diehl, Bristol, Chicago 2012
  5. Brockmann S., A Critical History of German Film, Rochester 2010
  6. Brun L., Dzikie pola (Szkic scenariusza do filmu dźwiękowego. Prawa autorskie zastrzeżone), cz. 1, „Kino” 1930, nr 21
  7. Brun L., Dzikie pola (Szkic scenariusza do filmu dźwiękowego. Prawa autorskie zastrzeżone), cz. 2, „Kino” 1930, nr 22
  8. Bruns J.F., Nazi Cinema’s New Women. Marika Rokk, Zarah Leander, Kristina Soderbaum, Stanford 2002
  9. Cirlot J.E., Słownik symboli, przeł. I. Kania, Kraków 2001
  10. Danielewicz M., Ford reżyser, Warszawa 2019
  11. Drewniak B., Teatr i film III Rzeszy. W systemie hitlerowskiej propagandy, Gdańsk 2011
  12. Ford R., Tajne bronie III Rzeszy, przeł. P. Butkiewicz, Warszawa 2000
  13. Gross N., Film żydowski w Polsce, przeł. A. Ćwiakowska, Kraków 2002
  14. Grunberger R., Historia społeczna Trzeciej Rzeszy, przeł. W. Kalinowski, Warszawa 1994
  15. Gwóźdź A., Zaklinanie rzeczywistości. Filmy niemieckie i ich historie 1933–1949, Wrocław 2018
  16. Hake S., Popular Cinema of the Third Reich, Austin 2001
  17. Helker R., Lenssen C., Der Tschechow-Clan. Die Geschichte einer deutsch-russischen Künstlerfamilie, Berlin 2001
  18. Helker R., Die Tschechows. Wege in die Moderne, Berlin 2005
  19. Heywood A., Ideologie polityczne wprowadzenie, przeł. M. Habura, N. Orłowska, D. Stasiak, Warszawa 2007
  20. Holliday J., Sirk on Sirk. Conversations with Jon Holliday, London 2010
  21. Housden M., Hitler: Study of a Revolutionary?, Routlege 2000
  22. I, Nowy film polski „Dzikie pola”, „Kurier Nowogródzki” 1931, nr 40
  23. Klinger B., Melodrama and Meaning: history, culture, and the films of Douglas Sirk, Bloomington 1994
  24. Kłys T., Od Mabusego do Goebbelsa. Weimarskie filmy Fritza Langa i kino niemieckie do roku 1945, Łódź 2013
  25. Knoph V., Martens S., Görings Reich. Selbstinszenierungen in Carinhall, Berlin 2006
  26. Korczyński T.M., Kiedy dom zaczyna płonąć. Swój, obcy, wróg w Trzeciej Rzeszy z perspektywy konstruktywistycznej socjologii wiedzy, Gdańsk 2019
  27. Kracauer S., Od Caligariego do Hitlera. Z psychologii filmu niemieckiego, przeł. E. Skrzywanowa, W. Wertenstein, Gdańsk 2009
  28. Kreimeier K., The UFA Story: A History of Germany’s Greatest Film Company, 1918–1945, przeł. R. Kimber, R. Kimber, Berkeley 1996
  29. Luba I., Berlin. Szalone lata dwudzieste – nocne życie i sztuka, Warszawa 2013
  30. Mazur D., Pacyfistyczny duch nad Dzikimi polami, [w:] Europa Środkowo-Wschodnia. Trudny dialog, red. J. Getka, R. Kramar, Warszawa 2015
  31. McCormick R.W., Gender and Sexuality in Weimar Modernity. Film, Literature, and “New Objectivity”, London 2001
  32. Nicolella H., Frank Wisbar. The Director of Ferryman Maria, from Germany to America and Back, Jefferson 2017
  33. Od poetyki przestrzeni do geopoetyki, red. E. Konończuk, E. Sidoruk, Białystok 2012
  34. Patek A., Żydzi w drodze do Palestyny 1934–1945. Szkice z dziejów aliji bet nielegalnej imigracji żydowskiej, Kraków 2009
  35. Petz A., „Sto szabel błysnęło w słońcu”. Warszawska premiera filmu Dzikie pola Józefa Lejtesa, [w:] 1918 – kino polskie wobec odzyskania niepodległości, red. M. Guzek, P. Zwierzchowski, Bydgoszcz 2020
  36. Porter A.K., Rentschler E., The Ministry of Illusion: Nazi Cinema and its Afterlife, Harvard 1996
  37. Preizner J., Aleksander Ford – car PRL-owskiego kina, [w:] Autorzy kina polskiego, t. 2, red. G. Stachówna, B. Zmudziński, Kraków 2007
  38. Pryt K., Polskie elementy w nazistowskiej polityce filmowej 1933–1939, „Pleograf. Kwartalnik Akademii Polskiego Filmu” 2019, nr 1
  39. Rachwald T., „Aleksander Ford” człowiek zmyślony. Tożsamość i polityka w Sabrze (1933) i Drodze młodych (1936), „Kwartalnik Filmowy” 2015, nr 92
  40. Rother R., Leni Riefenstahl. The Seduction of Genius, London, New York 2002
  41. Ryan T., The Films of Douglas Sirk: Exquisite ironies and magnificent obsessions, Jackson 2019
  42. Rybicka E., Geopoetyka. Przestrzeń i miejsce we współczesnych teoriach i praktykach literackich, Kraków 2014
  43. Rybicka E., Geopoetka, geokrytyka, geokulturologia. Analiza porównawcza pojęć, „Białostockie Studia Literaturoznawcze” 2011, nr 2
  44. Schindler Z., Rozmowa o „Dzikich Polach” w Berlinie (Korespondencja własna), „Kino” 1931, nr 38
  45. Schulte-Sasse L., Entertaining the Third Reich. Illusions of wholeness in Nazi cinema, Durham 1996
  46. Spielhofer H., An der Kamera. Franz Weihmayr, “Der Deutsche Film” 1938, nr 4 (April)
  47. Thompson K., Narodziny i schyłek „Filmowej Europy”, [w:] Kino Europy, red. P. Sitarski, Kraków 2001
  48. Wspomnienia Józefa Lejtesa (cz. I), „Tygiel Kultury” 1997, nr 5
  49. Zahorska S., Kronika filmowa, „Wiadomości Literackie” 1932, nr 13
  50. Źródła internetowe:
  51. <https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Paneuropa;3953811.html>, dostęp: 12.03.2020
  52. <https://www.filmportal.de/en/person/franz-weihmayr_f303075915672226e03053d50b375262> dostęp: 12.03.2020
  53. <http://www.fn.org.pl/page/index.php?str=521>, dostęp: 12.03.2020
  54. <https://www.imdb.com/name/nm0005925/>, dostęp: 12.03.2020