Czechosłowackie podróże w czasie – od filmowej lekcji przyrody do normalizacyjnej zwariowanej komedii

Main Article Content

Mariusz Guzek

Abstrakt




Czechoslovakian film fantasy has its own canon comprised of various works, the successes of which were recorded by press industries around the world. They picked up various threads, but the most interesting one seems to be the theme of time travel, as represented by three films: A Journey to the Beginning of Time (1955), I Killed Einstein, Gentlemen (1969) and Tomorrow I’ll Wake Up and Scald Myself with Tea (1977). They were produced in different production conditions and placed in different genre assumptions, and they referred to the tradition of science fiction developed by popular literature in different ways. The text tries to define their status as part of the achievements of national cinematography, indicate structural components, and briefly discuss their reception, both critical and audience.




Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Guzek, M. (2021). Czechosłowackie podróże w czasie – od filmowej lekcji przyrody do normalizacyjnej zwariowanej komedii. Images. The International Journal of European Film, Performing Arts and Audiovisual Communication, 28(37), 61-76. https://doi.org/10.14746/i.2020.37.04
Dział
Science Fiction: The Future is Present
Biogram autora

Mariusz Guzek, Instytut Nauk o Kulturze, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy

Mariusz Guzek – doktor habilitowany, profesor w Instytucie Nauk o Kulturze Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Zajmuje się regionalistyką (ze szczególnym uwzględnieniem kultury filmowej Bydgoszczy), dziejami kina polskiego w okresie Wielkiej Wojny i pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości oraz kinematografią czechosłowacką i czeską. Obecnie przygotowuje monografię na temat mitów w narodowym filmie nadwełtawskim. Jest autorem książek: Filmowa Bydgoszcz 1896–1939 (2004) i Co wspólnego z wojną ma kinematograf? Kultura filmowa na ziemiach polskich 1914–1918 (2014), współautorem opracowań Wojna i wojskowość w twórczości oraz adaptacjach powieści Bolesława Prusa (2016) i Sąsiedzi – film o bydgoskim wrześniu 1939 r. (2019). Współredagował tom Kino polskie wobec II wojny światowej (2011) i Film polski wobec niepodległości (2020). Publikował w „Przeglądzie Historycznym”, „Historyce”, „Czasie Kultury”, „Przeglądzie Zachodniopomorskim”, „Studiach Językoznawczych”,„Kwartalniku Filmowym” i „Przestrzeniach Teorii”. ORCID 0000-0002-2407-4499.

Bibliografia

  1. Adamovič I., Přísliby českého fantastického filmu, „Ikarie” 2005, nr 7
  2. Benešová M., Tematické promĕny ve filmech pro dĕti, „Film a doba” 1970, nr 6
  3. Benešová M., Zápas o tvar. K životnímu jubileu narodního umĕlce Karla Zemana, „Film a doba” 1970, nr 12
  4. Březina V. Lexikon českého filmu. 2000 filmů 1930–1996, Praha 1996
  5. Černík M., 35 českých filmowych režisérů očima Zdeňka Svĕráka, Jiřího Suchého, Kvĕty Fialové, Radka Brzobohatého a v karykaturach Michala Černíka, Praha 2010
  6. Dĕdinová T., Křeček J., Jak je na tom současná česká fantastika? Hledání hranic žánru a čtenáře, „Host. Mĕsíčník pro literaturu a čtenáře” 2018, nr 4 Encyklopedie literatury science fiction, sestavili Ondřej Neff, Jaroslav Olša jr, Praha 1995
  7. Fila K., Kozí príbeh – Povĕsti stare Prahy dílo kulturních barbarů, „Cinepur” 2008, nr 60
  8. Gotthardt P., Skutečný stroj času. Scenáristické postupy v českých sci-fi filmech mezilety 1918–1989. Disertační prace, Vedoucí práce: prof. Mgr. Jan Gogola, Divadelní fakulta Janáčková akademie múzických umění, Brno 2015
  9. Guzek M., Jak kino czechosłowackie detonowało bombę atomową, czyli o czym opowiada film Jindřicha Poláka Jutro wstanę rano i oparzę się herbatą, „Przegląd Humanistyczny” 2017, nr 1
  10. Holčák L., Vladimír Menšík a jeho filmy, Ostrava 2015
  11. Hrbas J., Karel Zeman. Půvab chlepecké romantiky I, „Film a doba” 1974, nr 1 Hrudka L., Cesta do pravĕku (O natáčení nového loutkového filmu), „Rudé právo” 1953, nr 227
  12. Hudec Z., Novobilská A., Filmová komedie, [w:] Panorama českého filmu, (sest.) L. Ptáček, Olomouc 2000
  13. Janáček P., Vĕdecká fantastika, [w:] Dějiny české literatury 1945–1989, III. 1958–1969, red. P. Janáček, Praha 2008
  14. Jelinková E., Vím, že se zítra opařím čajem, „Kino” 1976, nr 20
  15. Joneš A., Vo fantastickej rakete. O filme Jindřicha Poláka Zitra vstanu a opařim sačajem, „Film a divadlo” 1976, nr 17
  16. Kliment J., Nová československá filmová komedie. Čaj ne zrovna nejsilnĕjši, „Rudé právo” 1977, nr 200
  17. Kliment, J., Polský důkaz v Karlových Varech, „Rudé právo” 1970, nr 269
  18. Kliment J., Pro dobrou náladu, „Rudé právo” 1970, nr 48
  19. Kopal P., Normalizace – deformace – dekadence. Nĕkolik drobnych poznámek o filmovém a televizním Monstru (1970–1990) [w:] Film a dějiny 4. Normalizace, red. P. Kopal, Praha 2014
  20. Kopal P. (red.), Král Šumavy komunistický thriller, Praha 2019
  21. Ládek J., Pavelka R., Encyklopedie komiksu v Československu 1945–1989, Praha 2010 Levý J., Českoslovenští filmoví režiséři sedmdesátých let, Praha 1983
  22. Linhart L., E.F. Burian & film, „Film a doba” 1970, nr 2
  23. Loska K., Encyklopedia filmu science fiction, Kraków 2004
  24. Lukeš J., Diagnózy času. Český a slovenský poválečný film (1945–2012), Praha 2013 Moc J., Seriály od A do Z. Lexikon českých serialů, Praha 2009
  25. Pitera Z., Wyprawa w przeszłość, „Film” 1956, nr 50
  26. Pospiš R., Dobrodružná cesta za miznúcim svetom, „film.sk” 2005, nr 5
  27. Puls nekonečna. Kronika české science fiction 2. Od Vladimíra Babuly k Alexandru Kramerovi, sestavil I. Adamovič, Praha 2011
  28. Rohál R, Krasavci filmového nebe, Praha 2009
  29. Sever P., Trochu prekomplikované, „Film a divadlo” 1977, nr 17 Slanina O., Poutník svĕtem fatazie, Praha 2018
  30. Slanina O., Slavná česká filmová klasika, Praha 2013
  31. Slavik B., Jak w žanrovém filmu nevidĕt všudypřítomnost kopie... – Současné jiho- korejské sci-fi na pozadí filozofie diference, „Film a doba” 2019, nr 4
  32. Sluka J. (red.), Zdeňek Burian. Na vlnĕ dobrodružství. Katalog k vystavĕ Zdeňka Buriana v Obecním domĕ v Praze 12 února 2013 – 19 března 2013, Praha 2013 Szczepanik P., Továrna Barrandov. Svĕt filmařů a politická moc 1945–1970, Praha 2016
  33. Šorel V., Tvrz, Praha 2016
  34. Toman V., Kocián M., Bican V., IKS. Strážci času, Velké Přílepy 2018
  35. Tunys L, Hvĕzdy, které nezhasnou aneb Jak jsem je poznal, Praha 2012
  36. Ulík K., Lubomír Lipský a jeho bratr Oldřich, Praha 2011
  37. Vagaday J., Zabil jsem Einsteina, panové aneb nová science-fiction pánů Nasvadby, Macourka, Lipskégo, „Kino” 1969, nr 21
  38. Velká kniha komiksu II, sestavil J. Buchal, Praha 2002
  39. Wyprawa w przeszłość, „Filmowy Serwis Prasowy” 1953, nr 11
  40. Zemanová L., Zemanová Spaleny L., Karel Zeman a jeho kouzelný svĕt, Brno 2015 Žka [Jiří Nožka], Nahlédli jsme do atelieru, „Svĕt v obrazech” 1954, nr 12