Akord à rebours. O muzyce i „duchowej inteligencji” w filmie Interstellar Christophera Nolana

Main Article Content

Katarzyna Lisiecka

Abstrakt




The essay aims to reveal the role of music in the movie Interstellar by Christopher Nolan and its significance in creating an artistic message that relates to the love myths characteristic of European culture and art. The orientation point is the Tristanic myth and the project of musical dramaturgy by Richard Wagner, the founder of the concept of music being the significant layer in a Gesamtkunstwerk, a synthesis of the arts, which strongly inspires i.a. cinema. The article ponders possible messages to be decoded from the music in Nolan’s movie: as a “form of a lover’s discourse” (R. Barthes), “significant form” (Suzanne K. Langer), “symbolic form” (E. Cassirer), responsible for shaping the ambience that constitutes an inherent structural part of the movie in the metaphysical cinema genre. The musical solutions applied by Hans Zimmer in the soundtrack to Nolan’s movie do more than merely imply inspiration from Wagner. They also allow for recognition of the polyphonic way of constructing formal and thematic relations between musical themes and the verbal-visual layer of the movie. This refined artistic project aims at a subtly directed confrontation with the nihilistic picture of love that is representative of melancholic-pessimistic images of the condition of human relationships in the modern culture. The analysed main musical theme, called the “à rebours chord” (i.e. anti-Tristan chord), turns out to be an overt musical manifestation of such a counterpunch and becomes a starting point to telling a story that refers to the concept of love which assumes taking action and fighting for the good of your loved ones, as well as the concept of Caritas and unconditional love. The way that the music and sound of the movie are orchestrated is therefore tightly coupled with its semantic and symbolic message, which allows for perceiving the music as a specific “libration point” of the movie structure. Its function might also be interpreted as a semantic attribute of “a spiritual intelligence”, referring to that which is binding and crucial for the axiological and metaphysical message of the movie.




Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Lisiecka, K. (2021). Akord à rebours. O muzyce i „duchowej inteligencji” w filmie Interstellar Christophera Nolana. Images. The International Journal of European Film, Performing Arts and Audiovisual Communication, 28(37), 177-205. https://doi.org/10.14746/i.2020.37.11
Dział
Science Fiction: The Future is Present
Biogram autora

Katarzyna Lisiecka, Instytut Filologii Polskiej, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Katarzyna Lisiecka – literaturoznawca, teatrolog, operolog, zatrudniona na stanowisku profesora uczelni w Pracowni Opery i Widowisk Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, członek Centrum Badań nad Teatrem Muzycznym UAM. Autorka kilku monografii, m.in. Fuzja sztuk i horyzontów. Arystotelesowski paradygmat opery (2019, habilitacja), oraz licznych studiów poświęconych zagadnieniom teatru muzycznego i dramaturgii sztuk audiowizualnych, współredaktorka kilku monografii zbiorowych. Jej zainteresowania badawcze skupiają się na historii i estetyce teatru operowego, związkach i korespondencji sztuk oraz relacjach zachodzących pomiędzy planami estetycznym i ideowym w sztuce literacko-muzycznej, teatralnej i filmowej. Zafascynowana silną i żywą obecnością arcydzieł dramatyczno-muzycznych sprzed stuleci we współczesnej kulturze, głębokim oddziaływaniem dawnych prądów estetycznych na szeroko rozumianą sztukę i kulturę zachodnią. ORCID 0000-0001-9912-406X.

Bibliografia

  1. Bablet D., Rewolucje sceniczne XX wieku, przeł. Z. Strzelecki, K. Mazur, Warszawa 1980
  2. Barańczak S., Nie wchodź łagodnie do tej dobrej nocy, <https://www.e-mlodzi.com/wiersz-dylana-thomasa-vt45483.htm>, dostęp: 13.07.2020
  3. Barthes R., Muzyka, głos, język, przeł. K. Kłosiński, „Pamiętnik Literacki” 1999, z. 2
  4. Berger K., Potęga smaku: teoria sztuki, przeł. A. Tenczyńska, Gdańsk 2008
  5. Cassirer E., Esej o człowieku. Wstęp do filozofii kultury, przeł. A. Staniewska, Warszawa 1998
  6. Chion M., Audio-wizja. Dźwięk i obraz w kinie, Warszawa, Kraków 2012
  7. Chion M., Film, a Sound Art, New York 2009
  8. Cieślak A., Rola muzyki w „Incepcji” Christophera Nolana, [w:] Nolan, red. A. Brenda-Mańkowska, P. Jaskulski, Warszawa 2017
  9. Hawking S., Czarne dziury. Wykłady im. Reitha dla BBC, Poznań 2016
  10. Kozłowski K., Stanley Kubrick. Filmowa polifonia sztuk, Warszawa 2013
  11. Krzych B.K., Elementy filozofii i nauki w „Interstellar” Christophera Nolana, [w:] Nolan, red. A. Brenda-Mańkowska, P. Jaskulski, Warszawa 2017
  12. Kuźmicki A.J., Symbolika jaźni, Warszawa 2008
  13. Langer S.K., Nowy sens filozofii. Rozważania o symbolach myśli, obrzędu i sztuki, przeł. A.H. Bogucka, wstęp H. Buczyńska-Garewicz, Warszawa 1976
  14. Lutosławski W., Postscriptum, wybór i oprac. tekstów D. Gwizdalanka, K. Meyer, Warszawa 1999
  15. Neisser U., Systemy polimorficzne. Nowe podejście do teorii poznania, przeł. K. Krysińska, [w:] Modele umysłu, red. Z. Chlewiński, Warszawa 1999
  16. Nolan, red. A. Brenda-Mańkowska, P. Jaskulski, Warszawa 2017
  17. Pająk J., Dźwięk w filmie. Między sztuką a rzemiosłem, Warszawa 2018
  18. Płażewski J., Język filmu, Warszawa 2008
  19. Richards M., Oscar Nominees 2015, Best Original Score (Part 5 of 6): Hans Zimmer’s Interstellar, <https://www.filmmusicnotes.com/oscar-nominees-2015-best-original-score-part-5-of-6-hans-zimmers-interstellar/>, dostęp: 13.07.2020
  20. Rojek P., Bohater mityczny w filmach Christophera Nolana, Poznań 2018
  21. Rougemont D. de, Miłość a świat kultury zachodniej, przeł. L. Eustachiewicz, Warszawa 1999
  22. Scheler M., Wzory i przywódcy, [w:] M. Scheler, Wolność, miłość, świętość. Pisma wybrane z filozofii religii, przeł. A. Węgrzecki, Kraków 2004
  23. Sokalska M., Między miłością a śmiercią. Filmowe transfery „Tristana i Izoldy” Richarda Wagnera, „Biblioteka Postscriptum Polonistycznego” 2015, nr 5
  24. Stroiński P., Między czasoprzestrzenią a miłością. Kosmologia „Interstellar” Hansa Zimmera, [w:] Nolan, red. A. Brenda-Mańkowska, P. Jaskulski, Warszawa 2017
  25. Ślósarska J., Wzorzec punktu libracji w nauce i sztuce, [w:] Szkiełko i oko. Humanistyka w dialogu z fizyką, red. A. Regiewicz, A. Żywiołek, Warszawa 2017
  26. Thomas D., Do not go gentle into that good night, <https://poets.org/poem/do-not-go-gentle-good-night>, dostęp: 13.07.2020
  27. Thorne K., Interstellar i nauka, przeł. B. Bieniok, E.L. Łokas, Warszawa 2015
  28. Yewdall D.L., Dźwięk w filmie. Teoria i praktyka, Warszawa 2011
  29. Zeki S., Blaski i cienie pracy mózgu. O miłości, sztuce i pogoni za szczęściem, przeł. A. i M. Binderowie, Warszawa 2012
  30. Żywiołek A., Tristitia moderna. Pasja mitu tristanowskiego w nowoczesnej literaturze, filozofii i muzyce, Kraków 2020