Genre at service of the doctrine. Ideology in the East-German-Polish co-production The Silent Star
PDF (Język Polski)

Keywords

The Silent Star
The Astronauts
Kurt Maetzig
Stanisław Lem
GDR
Polish People’s Republic
coproduction
film genre
science fiction
socialism
cosmos
space program
space race

How to Cite

Peplinski, M. (2021). Genre at service of the doctrine. Ideology in the East-German-Polish co-production The Silent Star. Images. The International Journal of European Film, Performing Arts and Audiovisual Communication, 28(37), 77–97. https://doi.org/10.14746/i.2020.37.05

Abstract

The East German-Polish co-production The Silent Star (1960, Kurt Maetzig) belongs to the group of early postwar Eastern European science fiction films which still remain barely examined by film and genre historians. The article summarizes the existing research on the film and investigates not only the specific formal character of Maetzig’s unprecedented project, but also the numerous ideological and political motivations which stood behind it.

https://doi.org/10.14746/i.2020.37.05
PDF (Język Polski)

References

Adamović I., Sputnik Pop. Dĕti – rakety – roboti, [w:] Planeta Eden. Svět zítřka v socialistickém Československu 1948–1978, red. I. Adamović, T. Pospiszyl, Praha 2010

Allan S., DEFA: An Historical Overview [w:] DEFA: East German Cinema, 1946– 1992, red. S. Allan, J. Sandford, New York 1999

Berghahn D., Hollywood Behind the Wall: The cinema of East Germany, Manchester, New York 2005

Die erfolgreichsten DDR-Filme in der DDR, <http://www.insidekino.de/DJahr/DDRAlltimeDeutsch.htm>, dostęp: 29.03.2020

Dziębowska E., Milcząca gwiazda. Korespondencja własna, „Ekran” 1959, nr 20 (110)

Feinstein J., The Triumph of the Ordinary: depictions of daily life in the East German cinema, 1949–1989, Chapel Hill 2002

Fritzsche S., Dreams of ‘cosmic culture’ in Der Schweigende Stern [The Silent Star, 1960], [w:] Re-imagining DEFA. East German cinema in its national and transna- tional contexts, red. S. Allan, S. Heiduschke, New York, Oxford 2016, s. 212–223

Fritzsche S., Science Fiction Literature in East Germany, Oxford, New York 2006 Gwóźdź A., Kino na biegunach: filmy niemieckie i ich historie 1949–1991, Gdańsk 2018

Gwóźdź A., Zaklinanie rzeczywistości: filmy niemieckie i ich historie 1933–1949, Wrocław 2018

Heidel M., Hitzinger L., Utopie im Kreuzverhör, „Neue Berliner Illustrierte” 1960, nr 3

Heimann T., Freundschaft – Przyjaźń? Kamerablicke auf den Nachbarn: filmkulturelle Beziehungen der DDR mit der VR Polen 1945–1990, Berlin 2017

Helman A., Milcząca gwiazda w czasie i przestrzeni, „Ekran”1960, nr 12 (154) Hofmann H., Utopie mit Realitätsanspruch, „Deutsche Filmkunst” 1960, nr 4 Ivanova M., Cinema of Collaboration: DEFA coproductions and international exchange in Cold War Europe, New York 2020

Jockheck L., „Jesteśmy internacjonalistami”. Enerdowsko-polska koprodukcja filmu Milcząca gwiazda, [w:] Polska i Niemcy: filmowe granice i sąsiedztwa, red. K. Klejsa, Wrocław 2012

Kałużyński Z., Pierwsi Polacy na planecie Wenus!, „Polityka” 1960, nr 12

Kähler H., Der schweigende Stern, „Junge Welt” 1960, nr 50 (27 lutego 1960) Kozik Z., Niemcy w NRD a polskie kryzysy 1956 i 1980–1981, Piotrków Trybunalski 1998

Knietzsch H., Lob der technischen Phantasie, „Neues Deutschland” 1960, nr 59 (28 lutego 1960)

Kruschel K., Leim für die Venus. Der Science-Fiction-Film in der DDR [w:] Das Science Fiction Jahr 2007, red. W. Jeschke, München 2007

Lebiedź K., Polska i NRD na szlaku międzyplanetarnym, „Ekran” 1957, nr 25 Michałek B., Astronautyka i plazma, „Nowa Kultura” 1960, nr 12

Morawski S., Granice sztuki, „Ekran” 1960, nr 14 (156)

Näripea E., Soviet Estonian animated science fiction: Avo Paistik’s mischievous universes, „Studies in Eastern European Cinema” 2017, t. 8, nr 2

Näripea E., Work in outer space: Notes on Eastern European science fiction cinema [w:] Work in Cinema, red. E. Mazierska, New York 2013

Nieracka-Ćwikiel A., „Milcząca gwiazda”, czyli o historii pewnej koprodukcji, [w:] Socrealizm: fabuły, komunikaty, ikony, red. K. Stępnik, M. Piechota, Lublin 2006

Norris R.S., Kristensen H.M., Global nuclear weapons inventories, 1945–2010, „Bulletin of the Atomic Scientists” 2010, t. 66, nr 4

Orliński W., Lem. Życie nie z tej ziemi, Wołowiec 2017

Ornatowski Z., Filmowcy NRD w Ekranie, „Ekran” 1959, nr 43 (133)

Peltz J., Kosmokrator startuje w Zakopanem, „Film” 1959, nr 26 (551)

Peltz J., Kosmokrator wystartował, „Film” 1960, nr 10 (587)

Peplinski M., Niebiański statek, „Ekrany” 2018, nr 1 (nr 38)

Peplinski M., Wzlot, orbitowanie i upadek. Filmowa fantastyka naukowa w Niemieckiej Republice Demokratycznej, [w:] Europejskie kino gatunków II, red. P. Kletowski, M. Peplinski, Kraków 2020

Pischel C., Geschichten nach der Geschichte. Die zeitlichen Faltungen und Schichtungen des Science-Fiction-Films im Dienst des Staatssozialismus, [w:] Die Zukunft ist jetzt: Science-Fiction-Kino als audio-visueller Entwurf von Geschichte(n), Räumen und Klängen, red. A. Power, D. González de Reufels, R. Greiner, W. Pauleit, Berlin 2016

Płażewski J., Film w czasie przyszłym, „Przegląd Kulturalny” 1960, nr 12 Polsko-niemieccy „Astronauci”, „Film” 1957, nr 33

Reddell T., The Sound of Things to Come. An Audible History of the Science Fiction Film, Minneapolis 2018

Richers J., Himmelssturm, Raumfahrt und „kosmische” Symbolik in der visuellen Kultur der Sowjetunion, [w:] Die Spur des Sputnik. Kulturhistorische Expeditionen ins kosmische Zeitalter, red. I. Polianski, M. Schwarz, Frankfurt, New York 2009

Schenk R., Ładna zabawka, czyli historia powstania niemiecko-polskiego filmu „Sygnały MMXX” Gottfrieda Kolditza, [w:] W drodze do sąsiada: polsko-niemieckie spotkania filmowe, A. Dębski, A. Gwóźdź (red.), Wrocław 2013

Schnitzler K. von, Der schweigende Stern, „Filmkunst” 1960, 7, nr 6

Schwartz M., Archaeologies of a past future. Science fiction films from communist Eastern Europe, [w:] Future Imperfect: science-fiction-film, red. R. Rother, A. Schaefer, Berlin 2017

Schwartz M., Die Erfindung des Kosmos: zur sowjetischen Science Fiction und po- pulärwissenschaftlichen Publizistik vom Sputnikflug bis zum Ende der Tauwet- terzeit, Frankfurt am Main, New York 2003

Schwartz M., The Heavens Call, <http://sensesofcinema.com/2007/cteq/heavens-call/>, dostęp: 26.03.2020

Signale – Ein Weltraumabenteuer, „Film für Sie” 1970, nr 66

Soldovieri S., Socialists in Outer Space: East German film’s Venusian Adventure, „Film History” 1998, t. 10, nr 3

Śliwińska K., Socrealizm w PRL i NRD, Poznań 2006

Toeplitz K.T., Śmieszny strach, „Świat” 1960, nr 12

Torner E., Casting for socialist Earth: Multicultural whiteness in the East German/

Polish science fiction film Silent Star, [w:] The Liverpool Companion to World Science Fiction, red. S. Fritzsche, Liverpool 2015, s. 130–149

Trzupek J., W krainie Golema i robota – uwagi o czechosłowackim filmie fantastycznym, [w:] Europejskie kino gatunków, red. P. Kletowski, Kraków 2016

Uhliřova M., Voyage through Space, Time and Utopian Modernism in Ikarie XB 1, [w:] L. Česálková, Czech Cinema Revisited: politics, aesthetics, genres and tech- niques, Prague 2017

Wiechmann G., Leit– und Feindbilder im Science-fiction-Film. Die DDR-Produktion DER SCHWEIGENDE STERN, [w:] Leit- und Feindbilder in DDR-Medien, Bun- deszentrale für politische Bildung, Schriftenreihe Medienberatung, Bonn 1997

Zajiček E., Poza ekranem: kinematografia polska 1896–2005, Warszawa 2009 Zwierzchowski P., Pęknięty monolit: konteksty polskiego kina socrealistycznego, Bydgoszcz 2005

<http://www.kinokompendium.de/kosmos_kino_berlin.htm>, dostęp: 26.03.2020

<https://www.gdanskstrefa.com/kino-kosmos-gdansk-kalisz-zambrow/>, dostęp: 26.03.2020

<https://fotopolska.eu/>, dostęp: 26.03.2020