Abstrakt
The readability of texts is a crucial consideration in didactics. Educational materials provided to students should be challenging yet not incomprehensible. In glottodidactics, careful selection of content is paramount to stimulate learners’ development without discouraging them. This article explores the readability of Polish language textbooks across all proficiency levels. An analysis was conducted on 23 selected publications, from which 10 fragments containing 100–150 words each were extracted. The difficulty of these fragments was measured using the Gunning Fog Index and an algorithm available on the website jasnopis.pl. The results demonstrate a gradual increase in difficulty across both scales: from 4 on the Gunning Fog index and 2/7 on the Jasnopis scale at the A1 level to 7 on the Gunning Fog index and 4/7 on the Jasnopis scale at the C level. Although neither the Gunning Fog index nor the Jasnopis scale is specifically designed for glottodidactic purposes, the average readability values presented for each level may serve as a useful guide in selection and creation of supplementary materials beyond standard textbooks.
Bibliografia
Banach M. (2011), Tekst trudny, czyli jaki? O czynnikach wpływających na trudność tekstu. „Polonica”, nr 31, s. 27–35.
Broda B., Ogrodniczuk M., Nitoń B., Gruszczyński W. (2014), Measuring readability of Polish texts: Baseline experiments, (w:) N. Calzolari, K. Choukri, T. Declerck, H. Loftsson, B. Maegaard, J. Mariani, A. Moreno, J. Odijk, S. Piperidis (red.), Proceedings of the 9th International Conference on Language Resources and Evaluation, LREC 2014, Reyjkawik: European Language Resources Association (ELRA), s. 573–580.
Burzyńska-Kamieniecka A. (2020), Wykorzystanie koncepcji „plain language” w upraszczaniu tekstów do testowania znajomości języka polskiego jako obcego. „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, nr 27, s. 527–542. DOI: https://doi.org/10.18778/0860-6587.27.31
Charzyńska E., Dębowski Ł.J. (2015), Empirical Verification of the Polish Formula of Text Difficulty. „Cognitive Studies | Études cognitives”, nr 15, s. 125–132. DOI: https://doi.org/10.11649/cs.2015.010
Crossley S., Skalicky S., Dascalu M. (2019), Moving beyond classic readability formulas: new methods and new models. „Journal of Research in Reading”, nr 42, s. 541–561. DOI: https://doi.org/10.1111/1467-9817.12283
Dale E., Tyler R.W. (1934), A Study of the Factors Influencing the Difficulty of Reading Materials for Adults of Limited Reading Ability. „The Library Quarterly”, nr 4, s. 384–412. DOI: https://doi.org/10.1086/613490
Dębowski Ł. i in. (2015), Jasnopis – A Program to Compute Readability of Texts in Polish Based on Psycholinguistic Research, (w:) B. Sharp, W. Lubaszewski, R. Delomonte (red.), Natural Language Processing and Cognitive Science, Wenecja: Liberia Editrice Cafoscarina, s. 51–61.
Dembowska-Wosik I. (2014), Recenzja serii materiałów do nauczania JPJO Polski, krok po kroku. „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, nr 21, s. 413–415. DOI: https://doi.org/10.18778/0860-6587.21.38
Ellis N. (2002), Frequency effects in language processing: A Review with Implications for Theories of Implicit and Explicit Language Acquisition. „Studies in Second Language Acquisition”, nr 24, s. 143–188. DOI: https://doi.org/10.1017/S0272263102002024
Europejski system opisu kształcenia językowego: uczenie się, nauczanie, ocenianie. Warszawa: Wydawnictwo Centralnego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli, 2003.
Gruszczyński W. i in. (2015a), Measuring readability of Polish texts, (w:) Z. Vetulani, J. Mariani (red.), 7th Language & Technology Conference: Human Language Technologies as a Challenge for Computer Science and Linguistics, Poznań: Fundacja Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, s. 445–449.
Gruszczyński W. i in. (2015b), W poszukiwaniu metody automatycznego mierzenia zrozumiałości tekstow informacyjnych. „Poradnik Językowy”, nr 2, s. 9–22.
Gunning R. (1952), The technique of clear writing. Nowy York: McGraw-Hill Book Company.
Janowska I., Lipińska E., Seretny A. (2015), Standardy wymagań egzaminacyjnych, (w:) E. Lipińska, A. Seretny (red.), Umiejętność rozumienia i tworzenia tekstów w świetle standardów wymagań egzaminacyjnych oraz Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego. Kraków: Księgarnia Akademicka, s. 31–37.
Janowska I. i in. (2016), Programy nauczania języka polskiego jako obcego. Poziomy A1-C2. Kraków: Księgarnia Akademicka.
Komorowska H. (2009), Metodyka nauczania języków obcych. Warszawa: Fraszka Edukacyjna.
Lado R. (1955), Patterns of difficulty in vocabulary. „Language Learning”, nr 6, s. 23–41. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-1770.1955.tb00829.x
Laufer B. (1989), What percentage of text-lexis is essential for comprehension ? (w:) C. Lauren, M. Nordman (red.), Special Language: From Humans Thinking To Thinking Machines, Clevedon: Multilingual Matters, s. 316–323.
Laufer B. (1990), Why are some words more difficult than others? – some intralexical factors that affect the learning of words. „IRAL - International Review of Applied Linguistics in Language Teaching”, nr 28, s. 293–308. DOI: https://doi.org/10.1515/iral.1990.28.4.293
Laufer B. (2010), Lexical threshold revisited: Lexical text coverage, learners’ vocabulary size and reading comprehension. „Reading in a Foreign Language”, nr 22, s. 15–30. DOI: https://doi.org/10.64152/10125/66648
Leńko-Szymańska A. (2015), The English Vocabulary Profile as a benchmark for assigning levels to learner corpus data, (w:) M. Callies, Götz S. (red.), Learner Corpora in Language Testing and Assessment. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company, s. 115-140. DOI: https://doi.org/10.1075/scl.70.05len
Majkiewicz A. (2001), Różne odmiany tekstów na lekcjach języka polskiego, czyli o potrzebie zachowania autentyczności językowej, (w:) R. Cudak, J. Tambor. (red.), Inne Optyki. „Nowe programy, nowe metody, nowe technologie w nauczaniu kultury polskiej i języka polskiego”. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, s. 125–135.
Matyjaszczyk-Łoboda O. (2021), Prosty język jako narzędzie do adaptacji tekstów na potrzeby nauczania języka polskiego jako obcego — przegląd badań. „Oblicza Komunikacji”, nr 11, s. 187–200. DOI: https://doi.org/10.19195/2083-5345.11.12
Mirocha P. (2019), Listy frekwencyjne jako narzędzie ewaluacji leksyki w podręcznikach do języka polskiego jako obcego. Analiza i ocena podręcznika „Krok po kroku 1”. „Kwartalnik Polonicum”, s. 38–46. DOI: https://doi.org/10.12797/9788381384117.03
Nation P., Waring R. (1997), Vocabulary size, text coverage and word lists, (w:) N. Schmitt, M. McCarthy (red.), Vocabulary: Description and Pedagogy. Cambridge: Cambridge University Press, s. 6–19.
Pęzik P. (2012), Wyszukiwarka PELCRA dla danych NKJP, (w:) A. Przepiórkowski, M. Bańko, R. Górski, B. Lewandowska-Tomaszczyk (red.), Narodowy Korpus Języka Polskiego. Warszawa: Wydawnictwo PWN, s. 253–280.
Piekot T., Zarzeczny G., Moroń E. (2015), Upraszczanie tekstu użytkowego jako (współ)działanie. Perspektywa prostej polszczyzny. „Działania na tekście. Przekład – redagowanie – ilustrowanie”, s. 99–116.
Piekot T., Zarzeczny G., Moroń E. (2019), Standard „plain language” w polskiej sferze publicznej. „Lingwistyka kryminalistyczna. Teoria i praktyka”, s. 197–214.
Reeves L.M., Hirsh-Pasek K., Golinkoff R. (2005), Słowa i znaczenia - od pojęć pierwotnych do złożonych struktur, (w:) Psycholingwistyka. J.B. Gleason, N.B. Ratner. (red.). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, s. 173–248.
Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 lutego 2016 r. w sprawie egzaminów z języka polskiego jako obcego (tj. Dziennik Ustaw 2016 poz. 405). Online: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20160000405 [DW 01.11.2024]
Seretny A. (2004), Słownictwo poziomu progowego – listy frekwencyjne a zawartość inwentarza funkcjonalno-pojęciowego, (w:) A. Dąbrowska (red.), Wrocławska dyskusja o języku polskim jako obcym. Materiały z międzynarodowej konferencji Stowarzyszenia „Bristol”. Wrocław: Wrocławskie Towarzystwo Naukowe, s. 269–276.
Seretny A. (2006), Wskaźnik czytelności tekstu jako pomoc w określaniu stopnia jego trudności. „LingVaria”, nr 1, s. 87–98.
Seretny A. (2011), Kompetencja leksykalna uczących się języka polskiego jako obcego w świetle badań ilościowych. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Seretny A. (2015), Słownictwo w dydaktyce języka. Świat słów na przykładzie języka polskiego jako obcego. Kraków: Księgarnia Akademicka. DOI: https://doi.org/10.12797/9788376386041
Seretny A. (2016), Stopień trudności słowa w perspektywie glottodydaktycznej. „Języki Obce w Szkole”, nr 60, s. 17–26.
Sigurd B., Eeg-Olofsson M., Van De Weijer J. (2004), Word length, sentence length and frequency - Zipf revisited. „Studia Linguistica”, nr 58, s. 37–52. DOI: https://doi.org/10.1111/j.0039-3193.2004.00109.x
Sung Y.T., Lin W.C., Dyson S.B., Chang K.E., Chen Y.C. (2015), Leveling L2 Texts Through Readability: Combining Multilevel Linguistic Features with the CEFR. „Modern Language Journal”, nr 99, s. 371–391. DOI: https://doi.org/10.1111/modl.12213
van Ek J.A., Trim L.A. (1991), Threshold 1990. Cambridge: Cambridge Univeristy Press.
Zarzeczny G. (2014), Leksyka w ujęciu ilościowym (na materiale wybranych wrocławskich podręczników). „40 lat wrocławskiej glottodydaktyki polonistycznej. Teoria i praktyka”, s. 367–377.
Zgółkowa H. (2013), Słownik minimum języka polskiego. Kraków: Universitas.
Zipf G.K. (1949), Human Behavior and the Principle of Least Effort. An Introduction to Human Ecology. Cambridge: Cambridge Univeristy Press.
Bednarska D. i in. (2021), RAZEM po polsku. Podręcznik do nauki języka polskiego jako obcego na poziomie A2. Kraków: Avalon, s. 14, 37, 51, 73, 92, 125, 141, 148, 166, 184.
Bucko D. i in. (2023), Razem po polsku. Podręcznik do nauki języka polskiego jako obcego. Poziom B1. Kraków: Avalon, s. 10, 37, 71, 82, 114, 122, 146, 165, 182, 202.
Burkat A., Jasińska A. (2007), HURRA!!! PO POLSKU 2 Podręcznik studenta. Kraków: Prolog Publishing, s. 6, 14, 31, 46, 62, 84, 102, 123, 137, 154.
Ciesielska-Musameh R. i in. (2019), Język polski bez granic Podręcznik do nauki języka polskiego jako obcego dla szkół ukraińskich klasa VII, s. 21, 24, 38, 70, 82, 93, 113, 126, 137, 148. Online: https://drive.google.com/file/d/1ppkeBEc7fTcnZ-kN-TtUtcml1rLGse2f/view [DW 15.10.2024].
Ciesielska-Musameh R. Kwiatkowska K., Maćkowicz M. (2021), Język polski bez granic Podręcznik do nauki języka polskiego jako obcego dla szkół ukraińskich klasa V. s. 32, 48, 57, 61, 70, 89, 101, 113, 123, 128. Online: https://drive.google.com/file/d/1QrxIr1wLbxkYo_-PedbN9W3dyhmc8xdC/view [DW 14.10.2024].
Ciesielska-Musameh R. Guziuk-Świca B., Przechodzka G. (2022), Z polskim w świat. Podręcznik do nauki języka polskiego jako obcego. Lublin: Wydawnictwo UMCS. s. 19, 39, 56, 73, 101, 128, 147, 170, 180, 220.
Ciesielska-Musameh R. Guziuk-Świca B., Przechodzka G. (2023), Z polskim w świat. Część 2. Podręcznik do nauki języka polskiego jako obcego. Lublin: Wydawnictwo UMCS, s. 26, 46, 67, 89, 106, 151, 167, 198, 229, 237.
Dixon A. Jasińska A. Małolepsza M., Szymkiewicz A. (2021), HURRA!!! PO POLSKU 3 Podręcznik studenta. Nowa Edycja. Kraków: Prolog Publishing, s. 11, 14, 40, 54, 74, 94, 110, 134, 168, 190.
Guziuk-Świca B. Przechodzka G. Roczniak A., Zielińska M. (2018), Język polski bez granic Podręcznik do nauki języka polskiego jako obcego dla szkół ukraińskich klasa XI. s. 11, 29, 53, 72, 89, 112, 165, 181, 201, 216. Online: https://drive.google.com/file/d/1_rXBLjJ0SexumROaksg3BRRTyQL0FBpZ/view [DW 10.10.2024].
Guziuk-Świca B. Kwiatkowska K. Roczniak A., Maćkowicz M. (2020), Język polski bez granic Podręcznik do nauki języka polskiego jako obcego dla szkół ukraińskich klasa IX. s. 23, 27, 52, 75, 91, 96, 131, 151, 169, 188. Online: https://drive.google.com/file/d/1PBJK_N7d4leczBoOZA5VQOg1NnVQCZDq/view [DW 08.10.2024].
Jastrzębska A. i in. (2017), Raz, dwa, trzy i po polsku mówisz Ty! Podręcznik do nauki języka polskiego dla dzieci i młodzieży na Ukrainie. Tom IV. s. 15, 35, 54, 74, 88, 114, 118, 134, 159, 191. Online: https://wid.org.pl/podrecznik/tom-4/ [DW 09.10.2024].
Jastrzębska A. i in. (2018), Raz, dwa, trzy i po polsku mówisz Ty! Podręcznik do nauki języka polskiego dla dzieci i młodzieży na Ukrainie. Tom V. s. 11, 31, 57, 68, 95, 116, 124, 146, 176, 180. Online: https://wid.org.pl/podrecznik/tom-5/ [DW 09.10.2024].
Kubiak B. (2017a), Na łamach prasy, cz. I. Podręcznik do nauki języka polskiego. Ćwiczenia rozwijające sprawność czytania. Kraków: Universitas, s. 183, 185, 186, 188, 190, 195, 197, 199, 201, 203.
Kubiak B. (2017b), Na łamach prasy, cz. II. Podręcznik do nauki języka polskiego. Ćwiczenia rozwijające sprawność czytania. Kraków: Universitas, s. 183, 185, 187, 189, 190, 197, 201, 203, 205, 207.
Kwiatkowska K. Rumińska M., Maćkowicz M. (2019), Język polski bez granic Podręcznik do nauki języka polskiego jako obcego dla szkół ukraińskich klasa VI. s. 12, 24, 30, 41, 47, 58, 91, 126, 141, 147. Online: https://drive.google.com/file/d/1vEGpZRkQCKPzYPVx2YaQC4FR0m5n1WZq/view [DW 8.10.2024].
Kwiatkowska K. Rumińska M., Maćkowicz M. (2020), Język polski bez granic Podręcznik do nauki języka polskiego jako obcego dla szkół ukraińskich klasa VIII. s. 23, 27, 52, 75, 91, 96, 131, 151, 169, 188. Online: https://drive.google.com/file/d/1nqtT-Mfwc5fqIGUXIdT2tRSReBA2ddbg/view [DW 08.10.2024]
Madeja A., Morcinek B. (2007), Polski mniej obcy. Katowice: Śląsk Sp. z.o.o. Wydawnictwo Naukowe, s. 16, 26, 44, 63, 89, 106, 130, 153, 180, 190.
Małolepsza M., Szymkiewicz A. (2022), HURRA!!! PO POLSKU 1 Podręcznik studenta. Nowa Edycja. Kraków: Prolog Publishing, s. 17, 24, 41, 63, 91, 96, 106, 109, 141, 159.
Piotrowska-Rola E., Porębska M. (2013), Polski jest COOL. Część I. Książka studenta. Lublin: Episteme, s. 76, 107, 139, 166, 168, 192, 221, 244, 266, 303.
Seretny A. (2014a), Kto czyta - nie błądzi. Podręcznik do nauki języka polskiego. Ćwiczenia rozwijające sprawność czytania (B2, C1). Kraków: Universitas, s. 11, 18, 33, 59, 83, 105, 129, 157, 181, 194.
Seretny A. (2014b), Per aspera ad astra. Podręcznik do nauki języka polskiego. Ćwiczenia rozwijające sprawność czytania (C1). Kraków: Universitas, s. 9, 17, 35, 61, 87, 115, 143, 173, 195, 206.
Zarych E. (2014), Przejdź na wyższy poziom. Poznań: Nowela, s. 15, 36, 44, 72, 115, 130, 153, 194, 228, 232.
Zarych E. (2018), Język kluczem do kraju. Poznań: Nowela, s. 20, 56, 63, 75, 112, 167, 212, 255, 266, 301.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Tomasz Moździerz
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Przedstawiany utwór (artykuł) upubliczniany jest na podstawie umowy z autorem i na licencji Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0).
Użytkownicy mają obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych,
- utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci.
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).