Abstrakt
The role of the mother tongue in foreign language teaching has evolved, reflecting dominant concepts and methods, ranging from full acceptance to complete exclusion. Today, its educational and psychological value is increasingly recognized. Limited research and classroom observations suggest that the native language fosters metalinguistic awareness, supports the acquisition of linguistic competences, and helps reduce anxiety and insecurity during learning.
Nevertheless, studies addressing subjective theories about the functions of the mother tongue in language education remain scarce. This paper aims to partly bridge this gap by presenting the results of a qualitative study involving philology students. Data were collected through focus group interviews and written self-narratives. Participants identified areas where, in their view, the use of the native language is indispensable and highlighted its various roles in the learning process. The research presentation is preceded by a concise analysis of how the mother tongue has been positioned within different teaching methods and in contemporary metadidactic reflection.
Bibliografia
Anisimowicz B. (2000), Alternatywne nauczanie języków obcych w XX wieku. Sugestopedia. Warszawa: Wyd. DiG.
Borecka V. E. (2016), Rola języka ojczystego w nauczaniu języków obcych – założenia teoretyczne oraz propozycje rozwiązań metodycznych, (w:) Awramiuk E., Karolczuk M. (red.), Z problematyki kształcenia językowego, t. VI. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, s. 149–170.
Butzkamm W. (2003), We only learn language once. The role of the mother tongue in FL classrooms: death of a dogma. „Language Learning Journal”, nr 28, s. 29–39.
Chmiel-Bożek H. (2020), Tłumaczenie dydaktyczne w nauczaniu języka francuskiego na poziomie szkolnym – między teorią a praktyką pedagogiczną (na przykładzie nauczycieli języka francuskiego w województwie śląskim). „Acta Neophilologica”, nr XXII (2), s. 97–108.
Council of Europe (2001), Common European Framework of Reference for Languages: learning, teaching, assessment. Strasbourg: Council of Europe Publishing.
Council of Europe (2020), Common European Framework of Reference for Languages: learning, teaching, assessment – Companion volume. Strasbourg: Council of Europe Publishing.
Cummins J. (1979), Linguistic Interdependence and the Educational Development of Bilingual Children. „Review of Educational Research”, nr 49 (2), s. 222–251.
Curran C. A. (1976), Counseling-Learning in Second Languages. Apple River, Illinois: Apple River Press.
Janowska I. (2016), Od metody gramatyczno-tłumaczeniowej do mediacji językowej. Tłumaczenie w dydaktyce języków obcych, (w:) Lipińska E., Seretny A. (red.), Tłumaczenie dydaktyczne w nowoczesnym kształceniu językowym. Kraków: Księgarnia Akademicka, Biblioteka „LingVariów”, Glottodydaktyka, t. 12, s. 38–53.
Janowska, I. (2024). Mediacja i tłumaczenie w uczeniu się / nauczaniu języków – podobieństwa i różnice. „Neofilolog”, nr 62/1, s. 155–169.
Janowska I., Plak M. (2021), Działania mediacyjne w uczeniu się i nauczaniu języków obcych. Od teorii do praktyki. Kraków: Księgarnia Akademicka, Biblioteka „LingVariów”, Glottodydaktyka.
Kahneman D. (2012), Pułapki myślenia. O myśleniu szybkim i wolnym. Poznań: Media Rodzina.
Karafil B., Uysal Ilbay Ö. (2023), The Role of L1 in EFL and ESL Classes: A Literature Review. „International Journal of Language and Education Research”, nr 5(1), s. 25–45.
Krashen S.D., Terrell T.D. (1983), The Natural Approach. Language acquisition in the classroom. Oxford: Pergamon.
Kubicka E., Bagłajewska-Miglus E. (2022), Obraz tłumaczenia dydaktycznego w polskiej literaturze glottodydaktycznej XXI w. „Języki Obce w Szkole”, nr 4/2022, s. 105–114.
Kucharczyk R. (2020), Językowe działania mediacyjne na lekcjach języka obcego. Od teorii do praktyki dydaktycznej. „Języki Obce w Szkole”, nr 2/2020, s. 5–14.
Kucharczyk R. (2024), Tłumaczenie jako jedna z technik językowych działań mediacyjnych. Wyniki badania wstępnego. „Neofilolog”, nr 62/2, s. 365–378.
Rada Europy (2003). Europejski system opisu kształcenia językowego: uczenie się, nauczanie, ocenianie (2003), Warszawa: CODN.
Róg T. (2014), Poglądy polskich nauczycieli na użycie języka pierwszego w rozwijaniu obcojęzycznej kompetencji komunikacyjnej. „Neofilolog”, nr 43/2, s. 153–167.
Smuk M. (2018), Représentations envers les difficultés de la grammaire française – cas de futurs philologues polonais. „SHS Web of Conferences, 6e Congrès Mondial de Linguistique Française”, nr 46, Online: https://www.shs-conferences.org/articles/shsconf/abs/2018/07/shsconf_cmlf2018_13004/shsconf_cmlf2018_13004.html [DW 11.09.2025].
Smuk M. (2021), Perception et conceptualisation de la grammaire française: donnons la parole aux apprenants, (w:) Lacassain-Lagoin Ch., Marsac F., Schmitt F., Dańko M., Vaxelaire B., Sock R. (red.), Sens (inter)dits, Collection Dixit Grammatica, t. 4: Didactique des langues et phonétique. Paris: L’Harmattan, s. 29–40.
Smuk M. (2025), Od przekonań do teorii subiektywnych w nauce języków obcych. Kraków: TAiWPN UNIVERSITAS.
Sparks R.L., Ganschow L. (1991), Foreign language learning differences: Affective or native language aptitude differences? „Modern Language Journal”, nr 75(1), s. 3–16.
Wach A. (2017a), Techniki bilingwalne w nauczaniu gramatyki języka obcego. „Języki Obce w Szkole”, nr 1/2017, s. 22–27.
Wach A. (2017b), Odniesienia do języka ojczystego jako strategia uczenia się gramatyki języka obcego: perspektywa polskich uczniów języka angielskiego. „Neofilolog”, nr 48/1, s. 73–88.
Wilczyńska W. (2005), Introduction à la didactique du français langue étrangère (Wstęp do dydaktyki języka francuskiego jako obcego). Kraków: Wydawnictwo FLAIR, wyd. 2.
Woś M. (2016), Język ojczysty w procesie akwizycji języków obcych. Teoria i praktyka. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Yurekli A. (2022), English Medium Instruction and the role of Students’ use of L1. „Journal of Language Teaching and Learning”, nr 12(2), s. 78–100.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Maciej Smuk
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Przedstawiany utwór (artykuł) upubliczniany jest na podstawie umowy z autorem i na licencji Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0).
Użytkownicy mają obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych,
- utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci.
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).