Schlagworte
słownik z terminologią ogólnometaglottodydaktyczną
specjalistyczna komunikacja pomiędzy glottodydaktykami
wewnątrzdyscyplinowa mediacja
Zitationsvorschlag
Abstract
In this article, we present a preliminary reflection on our idea of developing a Polish-language dictionary of general meta-glottodidactic terminology as a tool for intradisciplinary mediation. Such a representation of knowledge in contemporary glottodidactics would serve to systematize and organize the field and could, in our opinion, support scholars’ (meta)cognitive and communicative activity, thereby facilitating specialized communication between glottodidacticians. In the first part of the article, we define the concept of intradisciplinary mediation from the perspective of specialized scientific dialogue between glottodidacticians and justify the need to develop a dictionary of general meta-glottodidactic terminology as a tool for this type of mediation. We then analyze the definitions of the term “glottodidactics” provided in Aleksander Szulc’s Dictionary of foreign language didactics and in already existing Polish-language glossaries containing general (meta)glottodidactic terms. We also propose our own definition, which takes into account various approaches to the scientific nature of glottodidactics and to its subject matter. In our view, such a definition would be useful in intradisciplinary mediation, because its function would be to make researchers aware of the diversity of ways of understanding and practicing language teaching within the framework of a scientific discipline. It would also contain information about the epistemological foundations of these differences. The article concludes by formulating concrete objectives that could guide further work on our dictionary project and its implementation.
Literaturhinweise
Dakowska M. (2014), Wyjaśnienie ważniejszych terminów, (w:) Dakowska M. (2014). O rozwoju dydaktyki języków obcych jako dyscypliny naukowej. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, s. 138-140.
Łukasik M. (2017), Słownik wyrażeń metanaukowych, metalingwistycznych i metakulturologicznych Profesora Franciszka Gruczy, (w:) Grucza S. i in. (red.), O nauce profesora Franciszka Gruczy. Franciszek Grucza. Dzieła zebrane, Tom 1, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Instytutu Komunikacji Specjalistycznej i Interkulturowej Uniwersytet Warszawski, s. 251-347.
Szulc A. (1994 [1984]), Słownik dydaktyki języków obcych. Warszawa: PWN.
Wilczyńska W., Michońska-Stadnik A. (2010), Glosariusz, (w:) Wilczyńska W., Michońska-Stadnik A. Metodologia badań w glottodydaktyce. Wprowadzenie. Kraków: Avalon/Flair, s. 279-293.
Aleksandrzak M. (2021), Problemy terminologiczne w glottodydaktyce – źródła, przykłady, konsekwencje. ,,Neofilolog”, nr 56/1, s. 123-140.
Bigoraj I. (2026), De la diversité des représentations de la scientificité de la DL-C sur l’exemple de l’analyse comparative de trois approches contemporaines de la discipline. „Glottodidactica”, nr 53/2, s. 119-144.
Castellotti V (2017), Pour une didactique de l’appropriation. Diversité, compréhension, relation. Paris: Didier.
Cockiewicz W. (2013), Jak uporządkować terminologiczny chaos w glottodydaktyce i po co?. ,,LingVaria”, nr 1/15, s. 201-213.
Coste D., Cavalli M. (2014), Extension du domaine de la médiation didactique. ,,Lingue Culture Mediazioni / Languages Cultures Mediation”, nr 1/1-2, s. 101-117.
Dakowska M. (1998), Glottodydaktyka u progu XXI wieku. ,,Glottodidactica”, nr 26, s. 43-56.
Dakowska M. (1987), Funkcje lingwistyki w modelach i procesach glottodydaktycznych. Warszawa: PWN.
Dakowska M. (2013), Foreign language didactics as a human science, (w:) Gabryś-Barker D., Ewa Piechurska-Kuciel E., Zybert J. (red.), Investigations in Teaching and Learning Languages. Studies in Honour of Hanna Komorowska. Springer, s. 19-33.
Dakowska M. (2014), O rozwoju dydaktyki języków obcych jako dyscypliny naukowej. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
Dylak S. (2000), Konstruktywizm jako obiecująca perspektywa kształcenia nauczycieli, (w:) Kwiatkowska H., Lewowicki T., Dylak S. (red.), Współczesność a kształcenie nauczycieli. Warszawa: WSP ZNP, s. 63-82.
Galisson R. (1986), Éloge de la Didactologie/Didactique des Langues et des Cultures (maternelles et étrangères) - D/DLC. ,,Études de linguistique appliquée”, nr 64, s. 97-110.
Galisson R. (1989), Problématique de l’autonomie en didactique des langues. ,,Langue française”, nr 82, s. 95-115.
Galisson R., Coste D. (red.) (1976), Dictionnaire de didactique des langues. Paris: Hachette.
Galisson R., Puren Ch. (1999), La formation en questions. Paris: CLE International.
Germain C. (2022). Didactologie et didactique des langues. Deux disciplines distinctes. Louvain-la-Neuve: EME Editions.
Gębal P. E. (2019), Dydaktyka języków obcych. Wprowadzenie. Warszawa: PWN.
Górecka J. (2022), Konstruowanie wiedzy w pisemnych i asynchronicznych interakcjach online. Nowe wyzwania dla dydaktyki języków obcych. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Grabowska M. (2022), L’apprentissage informel des langues étrangères. Paris: L’Harmattan.
Grucza F. (1978a), Glottodydaktyka, jej zakres i problemy. ,,Przegląd Glottodydaktyczny”, nr 1, s. 29-44. [Franciszek Grucza. Dzieła zebrane. 2017, Tom 5, 135-147].
Grucza F. (1978b), Glottodydaktyka w świetle modeli komunikacji językowej, (w) Grucza F. (red.), Teoria komunikacji językowej a glottodydaktyka. Warszawa: Wydawnictwa UW, s. 7-26 [Franciszek Grucza. Dzieła zebrane. 2017, Tom 5, 117-133].
Grucza F. (1991), Terminologia – jej przedmiot, status i znaczenie, (w:) Grucza F. (red.), Teoretyczne podstawy terminologii. Wrocław: Ossolineum, s. 11–43.
Grucza F. (1993), Języki, ludzkie właściwości językowe, językowa zdolność ludzi, (w:) Piontek J., Wiercińska A. (red.), Człowiek w perspektywie ujęć biokulturowych. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, s. 151-174.
Grucza F. (2017 [1983]), Zagadnienia Metalingwistyki. Lingwistyka – jej przedmiot, lingwistyka stosowana, (w:) Grucza S., Olpińska-Szkiełko M., Płużyńska M., Banasiak I., Łączek M. (red.), Franciszek Grucza. Dzieła zebrane, Tom 8. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Instytutu Komunikacji Specjalistycznej i Interkulturowej Uniwersytetu Warszawskiego.
Karpińska-Musiał B., Orchowska I. (2019), Międzykulturowość jako przestrzeń dla interdyscyplinarnej metaanalizy w glotttodydaktyce i pedagogice międzykulturowej – pola współ-/niezależności pojęć, paradygmatów i celów kształcenia. ,,Neofilolog”, nr 52/2, s. 389-410.
Komorowska H. (1982), Metody badań empirycznych w glottodydaktyce. Warszawa: PWN.
Lukszyn J., Zmarzer W. (2006), Teoretyczne podstawy terminologii. Warszawa: KJS UW.
Michta T. (2022), Systemy pojęć w terminologii i słowniku. Białystok: Wydawnictwo PRYMAT.
Niżegorodcew A. (2009), Dwie tradycje badawcze w językoznawstwie stosowanym dotyczącym języka drugiego. ,,Neofilolog”, nr 32, s. 7-16.
Pawlak M. (2005), Teoria, badania empiryczne a dydaktyka – osiągnięcia i wyzwania, (w:) Karpińska-Szaj K. (red.), Nauka języków obcych w dobie integracji. Łask: Leksem, s. 15-25.
Pfeiffer W. (1977), Toward a Theory of Glottodidactics. Some Methodological Remarks. ,,Kwartalnik Neofilologiczny”, nr 24 (2-3), s. 361-369.
Pfeiffer W. (2010), Esej o przywracaniu równowagi w glottodydaktyce polskiej, (w:) Wąsik Z., Wach A. (red.), Heteronomie glottodydaktyki: Domeny, pogranicza i specjalizacje nauczania języków obcych. Poznań: Instytut Filologii Angielskiej, s. 75-85.
Piaget J. (1972), Épistémologie des sciences de l’homme. Paris: Gallimard.
Pieklarz-Thien M. (2021), O różnicach w opisie języka językoznawstwa i glottodydaktyki – przyczynek do dyskusji. ,,Linguodidactica”, nr 25, s. 179-195.
Pieklarz-Thien M. (2025), Rywalizacja pomiędzy rodzeństwem – o tym, co łączy i dzieli językoznawstwo i dydaktykę językową. ,,Neofilolog”, nr 65/1, s. 14-35.
Puren Ch. (1997), Concepts et conceptualisation en didactique des langues: pour une épistémologie disciplinaire. ,,Études de Linguistique Appliquée”, nr 105, s. 111-125.
Puren Ch. (2024), Essai de théorie générale de la recherche qualitative de terrain en didactique des langues-cultures. https://www.researchgate.net/publication/38369343 [DW 21.11.2025].
Richards J. C., Schmidt R. (red.) (2010 [1985]), Longman Dictionary of teaching and applied linguistics. London and New York: Routledge.
Sujecka-Zając J. (2016), Kompetentny uczeń na lekcji języka obcego. Wyzwania dla glottodydaktyki mediacyjnej. Lublin: Wydawnictwo Werset.
Sujecka-Zając J. (2020), Czy jesteśmy gotowi na ekoglottodydaktykę w polskim kontekście edukacyjnym?. ,,Neofilolog”, nr 55/1, s. 11-26.
Szymankiewicz K. (2017), Przyszli nauczyciele języków obcych na drodze budowania kompetencji zawodowej. Refleksja – Uczenie się – Rozwój. Lublin: Wydawnictwo Werset.
Wilczyńska W. (1999), Uczyć się czy być nauczanym. O autonomii w przyswajaniu języka obcego. Warszawa: PWN.
Wilczyńska W. (red.) (2002), Autonomizacja w dydaktyce języków obcych. Doskonalenie się w komunikacji ustnej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Wilczyńska W. (2002), Podmiotowość i autonomia jako wyznaczniki osobistej kompetencji komunikacyjnej, (w:) Wilczyńska W. (red.), Autonomizacja w dydaktyce języków obcych. Doskonalenie się w komunikacji ustnej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, s. 51-67.
Wilczyńska W. (2010), Obszary badawcze glottodydaktyki. ,,Neofilolog”, nr 34, s. 21-35.
Wilczyńska W. (2012), Czy pojęcie dyskursu jest przydatne w glottodydaktyce? ,,Neofilolog”, nr 38/1, s. 7-25.
Wilczyńska W. (2016), Pojęcie kompetencji komunikacyjnej i jego przydatność poznawcza dla glottodydaktyki”, (w:) Jaroszewska A., i in. (red.), Wielojęzyczność i międzykulturowość na lekcji języka obcego – między teorią a praktyką nauczania. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, s. 25-51.
Wilczyńska W., Michońska-Stadnik A. (2010), Metodologia badań w glottodydaktyce. Wprowadzenie. Kraków: Avalon/Flair.
Wygotski L. S. (1989 [1934]), Myślenie i mowa. Warszawa: PWN.
Zabrocki L. (1979 [1968]), Dydaktyka ogólna a dydaktyka języków obcych, (w:) F. Grucza (red.), Polska myśl glottodydaktyczna 1945-1975. Warszawa: PWN, s. 259-286.
Zając J. (2010), Glottodydaktyka w ujęciu epistemologicznym, ,,Neofilolog”, nr 34, s. 37-48.
Lizenz
Copyright (c) 2026 Izabela Orchowska
Dieses Werk steht unter der Lizenz Creative Commons Namensnennung - Keine Bearbeitungen 4.0 International.
Autoren:
Die Autoren der zur Veröffentlichung in der Zeitschrift Neofilolog angenommenen Texte sind verpflichtet, den Vertrag über die Erteilung einer kostenlosen Lizenz für die Werke mit der Verpflichtung zur Erteilung einer Sublizenz CC auszufüllen, zu unterzeichnen und an die Adresse der Redaktion zurückzusenden.
Gemäß Vertrag erteilen die Autoren auf die in der Zeitschrift Neofilolog veröffentlichten Texte der Adam-Mickiewicz-Universität in Poznań eine nicht exklusive und kostenlose Lizenz und erlauben die Verwendung der Sublizenz Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0).
Die Autoren behalten das Recht zur weiteren freien Verfügung über das Werk.
Benutzer:
Interessierte Onlinebenutzer dürfen die seit 2017 veröffentlichten Werke unter folgenden Bedingungen nutzen:
- Anerkennung der Urheberschaft - die Verpflichtung, zusammen mit dem verbreiteten Werk Informationen über die Urheberschaft, den Titel, die Quelle (Links zum Originalwerk, DOI) und die Lizenz selbst bereitzustellen;
- ohne Schaffung abgeleiteter Werke - das Werk muss in seiner ursprünglichen Form erhalten bleiben, ohne Zustimmung des Autors dürfen keine Studien, beispielsweise Übersetzungen, verbreitet werden.
Die Urheberrechte aller veröffentlichen Texte sind vorbehalten.
Sonstige:
Die Adam-Mickiewicz-Universität in Poznań behält das Recht auf die Zeitschrift als Gesamtheit (Layout, Grafik, Titel, Umschlagsprojekt, Logo usw.).