Stan wojenny w prowincjach północno-zachodnich Imperium Rosyjskiego i jego wpływ na status prawny poddanych cesarza Aleksandra II (1855-1881)

Main Article Content

Mikołaj Tarkowski

Abstrakt

W latach 1861-1872 w poszczególnych guberniach północno-zachodnich (wileńskiej, kowieńskiej, grodzieńskiej, mińskiej, witebskiej i mohylewskiej) obowiązywał stan wojenny. Na przestrzeni przeszło dekady władze rosyjskie, na podstawie ukazów oraz instrukcji administracyjnych wprowadziły szereg norm prawnych wpływających bezpośrednio i pośrednio na zakres uprawnień i obowiązków mieszkańców tych ziem, głównie ziemiaństwa litewsko-białoruskiego oraz kleru rzymskokatolickiego. Artykuł jest próbą przedstawienia procesu ewolucji ustawodawstwa rosyjskiego, w okresie obowiązywania stanu wojennego, regulującego status prawno-osobisty mieszkańców prowincji wchodzących w skład Kraju Północno-Zachodniego Imperium Rosyjskiego.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Tarkowski, M. (2019). Stan wojenny w prowincjach północno-zachodnich Imperium Rosyjskiego i jego wpływ na status prawny poddanych cesarza Aleksandra II (1855-1881). Czasopismo Prawno-Historyczne, 71(1), 41-55. https://doi.org/10.14746/cph.2019.1.2
Dział
Rozprawy

Referencje

  1. Źródła rękopiśmienne i maszynopisy
  2. LCVA, F. 1258, ap. 1, b. 45, msp., Marszałkowie guberni wileńskiej. Kolekcja ks. Waleriana Meysztowicza
  3. LVIA, F. 439, ap. 1, b. 26, msp., Sostawlennyj w Ministerstwie Wnutriennich Dieł oczerk obszczago choda dieł w Zapadnom kraje s naczała 1861 goda po nastojaszczeje wremia, dat. [Wilno] 1863 r.
  4. LVIA, F. 439, ap. 1, b. 31, rkps, Pismo generał-gubernatora wileńskiego Michaiła Murawjowa do ministra Piotra Wałujewa, dat. Wilno 11 XII 1863 r. Kolekcja archiwum i muzeum hrabiego Michaiła Murawjowa
  5. LVIA, F. 439, ap. 1, b. 8, rkps, Ukaz Sienata o prawiłach obiawlenija wojennago położenija w gubiernijach Siewiero zapadnogo kraja (kopija). Kolekcja muzeum i archiwum hrabiego Michaiła Murawjowa
  6. Wspomnienia i dzienniki
  7. Korwin-Milewski H., Siedemdziesiąt lat wspomnień (1855-1925), Warszawa 1993
  8. [Wałujew P.], Dniewnik P. A. Wałujewa ministra wnutriennich dieł w dwuch tomach 1861–1864, red. P. Zajonczkowskij, t. I, Moskwa 1961
  9. [Wałujew P.], Dniewnik P. A. Wałujewa ministra wnutriennich dieł w dwuch tomach 1865–1876, red. P. Zajonczkowskij, t. II, Moskwa 1961
  10. Akty prawne oraz instrukcje administracyjne
  11. O obleczenii Wilenskago Wojennago, Grodnienskago, Minskago, i Kowienskago Gienerał-Gubiernatora osoboju wlastju i priedostawlenii jemu priniat miery, nieobchodimyja k ochranieniju spokojstwa w kraje, po słuczaju bezporiadkow, woznikawszych w Carstwie Polskom, 14 I 1863, Połnoje Sobranije Zakonow Rossijskoj Imperii, t. 38, cz. 1, Sankt Peterburg 1866
  12. Ob uczrieżdienii Policiejskich Sudow w Zapadnych gubiernijach, 5 VIII 1861, Połnoje Sobranije Zakonow Rossijskoj Impierii, t. 36, cz. 2, Sankt Peterburg 1863
  13. Rok 1863. Wyroki śmierci, red. W. Studnicki, Wilno 1923
  14. Sbornik rasporiażenij grafa Michaiła Nikołajewicza Murawjowa po usmirieniju polskowo miatieża w Siewiero-zapadnych gubierniach 1863-1864, red. N. Cyłow, Wilno 1866
  15. Czasopisma
  16. ,,Czas”, Kraków, rocznik: 1871
  17. Opracowania
  18. Amirow R., Iz opyta wojenno-policejskago uprawlenija w Rossijskoj impierii, [w:] ,,Wiestnik Akademii ekonomiczeskoj bezopasnosti MWD Rossii” Moskwa 2009, nr 1
  19. [Dąbrowski J.] J. Grabiec, Powstanie styczniowe 1863-1864, Warszawa-Kraków 1921
  20. Dołbiłow M., Projekt naciostroitielstwa w politikie włastiej w Zapadnom kraje, [w:] Zapadnyje okrainy Rossijskoj impierii, red. idem, A. Miller, Moskwa 2007
  21. Fajnhauz D., Śladami Wielopolskiego. Wiktor Starzeński i jego projekty ugody polsko-rosyjskiej na Litwie i Białorusi (1861-1863), [w:] ,,Przegląd Historyczny” 1994, t. 85, z. 3
  22. Fiedosowa Je., Graf M.N. Murawjow-Wilenskij (1796–1866): Żizn na służbie impierii, Moskwa 2015
  23. Górka S., Doświadczenie wojen napoleońskich w życiu i myśli Carla von Clausewitza do roku 1815, [w:] ,,Politeja”, Kraków 2003, nr 4
  24. Grzybowski K., Historia Państwa i Prawa Polski. Od uwłaszczenia do odrodzenia, red. J. Bardach, S. Grodziski, M. Senkowska-Gluck, t. IV, Warszawa 1982
  25. Komar J., Grodzieńskie manifestacje przed powstaniem styczniowym, [w:] ,,Przegląd Historyczny”, Warszawa 1960, t. 51, z. 1
  26. Komzołowa A., Politika samodierżawija w Siewiero-Zapadnom kraje w epochu Wielikich rieform, Moskwa 2005
  27. Markiewicz A., Kobiety i rodziny powstańców styczniowych zesłanych w głąb Rosji, Warszawa 2018
  28. Przyborowski W., Historia dwóch lat. 1861–1862. Część pierwsza. Rok 1861, t. III (czerwiec-grudzień), Kraków 1894
  29. Szpoper D., Pomiędzy caratem a snem o Rzeczypospolitej. Myśl polityczna i działalność konserwatystów polskich w guberniach zachodnich Cesarstwa Rosyjskiego w latach 1855-1862, Gdańsk 2003
  30. Uprawlenczeskija elita Rossijskoj imperii. Istorija ministierstw. 1802–1917, red. B. Ananicz, R. Ganielin, W. Pleszkow, A. Sokołow, A. Camutali, W. Czernucha, Sankt Peterburg 2008
  31. Wiech S., Dyktatura serca na zachodnich rubieżach Cesarstwa Rosyjskiego. Dzieje kariery wojskowo-urzędniczej Piotra Albiedynskiego (1826-1883), Kielce 2010
  32. Wiech S., Epoka reakcji i ,,pieriedyszki”. Wileńscy generałowie-gubernatorzy wobec problemu polskiej własności ziemskiej w latach 1864-1884, [w:] ,,Kwartalnik Historyczny”, Warszawa 2008, nr 2
  33. Wiech S., Litwa i Białoruś. Od Murawjowa do Baranowa (1864–1868), [w:] Depolonizacja ziem zabranych (1864–1914). Koncepcje – mechanizmy decyzyjne – realizacja, red. idem, t. 1, Kielce 2018