Przestępczość w Polsce w latach 1944-1956. Próba zestawień sumarycznych na podstawie materiałów własnych aparatu policyjnego

Main Article Content

Piotr Majer

Abstrakt

Przestępczość jest zjawiskiem niezmiernie rozległym, stąd podlega ona licznym systematyzacjom. W artykule skoncentrowano uwagę na rozmiarach przestępczości ujawnionej w Polsce w latach 1944-1956. Podstawą były materiały własne aparatu policyjnego wytworzone przez Milicję Obywatelską, Komisję Specjalną do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym oraz organy bezpieczeństwa publicznego. Zgodnie z właściwościami tych instytucji przestępczość leżącą w zakresie ich zainteresowania, podzielono na kwalifikowaną jako: kryminalną, gospodarczą i polityczną. Podstawowe zagrożenia z nimi związane przedstawiono w formie statystycznej zamieszczając 18 tabel.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Dział
Rozprawy

Referencje

  1. Opracowania
  2. Jarosz D., Funkcjonowanie stalinowskiego systemu represji wobec chłopów w latach 1950 – 1956, [w:] Przestępstwa sędziów i prokuratorów w Polsce lat 1944 – 1956, pod red. W. Kuleszy i A. Rzeplińskiego, Warszawa 2000.
  3. Jarosz D., Sprawozdanie z konferencji naukowej „Polska – ZSRR 1945 – 1989. Węzłowe problemy. Dziedzictwo przeszłości, [w:] Dzieje Najnowsze 2004, nr 1, s 239.
  4. Kładoczny P., Prawo jako narzędzie represji w Polsce Ludowej (1944-1956). Prawna analiza kategorii przestępstw przeciwko państwu, wydawnictwo Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, Warszawa 2004.
  5. Komisja Specjalna do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym 1945-1954. Wybór dokumentów, wstęp i opracowanie D. Jarosz i T. Wolsza, wyd. Głównej Komisji Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, Instytutu Pamięci Narodowej, Warszawa 1995.
  6. Kozłowski K., Między racją stanu a stalinizmem Pierwsze dziesięć lat władzy politycznej na Pomorzu Zachodnim 1945 – 1955, Warszawa – Szczecin 2000.
  7. Lityński A., O prawie i sądach początków Polski Ludowej, Białystok 1999.
  8. Machnikowska A., Sądownictwo karne na Pomorzu Gdańskim w latach 1945-1950, [w:] Dzieje wymiaru sprawiedliwości, red. T. Maciejewski, Koszalin 1999.
  9. Majer P., Milicja Obywatelska 1944-1957. Geneza, organizacja, działalność, miejsce w aparacie władzy, Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Olsztyn 2004.
  10. Melezini M., Punitywność wymiaru sprawiedliwości karnej w Polsce w XX wieku, Białystok 2003.
  11. A. Paczkowski, Polacy pod obcą i własną przemocą, [w:] S. Courtois i inni…, Czarna księga komunizmu. Zbrodnie, terror, prześladowania, wstęp do wydania polskiego K. Kersten, Wydawnictwo: Prószyński i S-ka, Warszawa 1999.
  12. Poksiński J., „My, sędziowie, nie od Boga…Z dziejów sądownictwa wojskowego PRL 1944-1956. Materiały i dokumenty, Warszawa 1996.
  13. Przestępstwa zameldowane policji w latach 1924-1938 oraz przestępstwa zameldowane Milicji Obywatelskiej w latach 1945-1983, oprac. E. Syzduł, wykresy E. Gajewski, Warszawa 1984.
  14. Rzeplińska I., Konfiskata mienia. Studium z historii polityki kryminalnej, Warszawa 1997.
  15. Stanowska M., Orzecznictwo Sądu Najwyższego w sprawach rehabilitacyjnych w latach 1988 – 1991, Archiwum Kryminalistyki 1993, t. XIX.
  16. Zestawienia ilościowe obrazujące działalność antypaństwową i przeciwdziałanie organów bezpieczeństwa w latach 1944-1968, oprac. zespół Biura „C” Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, Warszawa 1969.
  17. Akty prawne
  18. Dekret z dnia 31 sierpnia 1944 r. o wymiarze kary dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy winnych zabójstw i znęcania się nad ludnością cywilną i jeńcami oraz dla zdrajców Narodu Polskiego, Dz.U. 1944, nr 4, poz. 16.
  19. Dekret z dnia 23 września 1944 r. - Kodeks Karny Wojska Polskiego, Dz.U. 1944, nr 6, poz. 27.
  20. Dekret z dnia 30 października 1944 r. o ochronie Państwa, Dz.U. 1944, nr 10, poz. 50.
  21. Dekret z dnia 16 listopada 1945 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa, Dz.U. 1945, nr 53, poz. 300.
  22. Dekret z dnia 16 listopada 1945 r. o utworzeniu i zakresie działania Komisji Specjalnej do walki z nadużyciami i szkodnictwem gospodarczym, Dz.U. 1945 nr 53, poz. 302.
  23. Dekret z dnia 22 stycznia 1946 r. o odpowiedzialności za klęskę wrześniową i faszyzację życia państwowego, Dz.U. 1946, nr 5, poz. 46.
  24. Dekret z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa, Dz.U. 1946, nr 30, poz. 192.
  25. Dekret z dnia 5 sierpnia 1949 r. o ochronie wolności sumienia i wyznania, Dz.U. 1949, nr 45, poz. 334.
  26. Dekret z dnia 7 grudnia 1954 r. o naczelnych organach administracji państwowej w zakresie spraw wewnętrznych i bezpieczeństwa publicznego, Dz.U. 1954, nr 54, poz. 269.
  27. Dekret z dnia 23 grudnia 1954 r. o zniesieniu Komisji Specjalnej do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym, Dz.U. 1954, nr 57, poz. 282.
  28. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 11 lipca 1932 r. - Kodeks karny, Dz.U. 1932, nr 60, poz. 571.
  29. Ustawa z dnia 2 czerwca 1947 r. o zwalczaniu drożyzny i nadmiernych zysków w obrocie handlowym, Dz.U. 1947 nr 43, poz. 218.
  30. Ustawa z 20 czerwca 1950 r. O zmianie dekretu z 16 XI 1945 r. o utworzeniu i zakresie działania Komisji Specjalnej do Walki z Nadużyciami Szkodnictwem Gospodarczym, Dz. U. 1950 r., nr 38, poz. 350.