Organizacja prokuratury powszechnej według ustawy z 20 lipca 1950 r. o Prokuraturze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
PDF

Słowa kluczowe

socjalistyczny model prokuratury
organizacja prokuratury
Lenin

Jak cytować

Obara, A. (2021). Organizacja prokuratury powszechnej według ustawy z 20 lipca 1950 r. o Prokuraturze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Czasopismo Prawno-Historyczne, 73(2), 241–252. https://doi.org/10.14746/cph.2021.2.12

Abstrakt

Artykuł stanowi próbę przedstawienia kwestii organizacji prokuratury powszechnej w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej na podstawie przepisów ustawy z 20 lipca 1950 r. o prokuraturze powszechnej. Zostały wtedy wprowadzone niektóre modele prokuratury i szczególną wagę kładziono na rozwój i zasady socjalistycznej prokuratury w Związku Sowieckim, a później na zaadaptowanie tych rozwiązań w polskim systemie prawnym. Ustawa z 20 lipca 1950 r. odrzuciła zasady organizacji prokuratury w stylu kapitalistycznym, które obowiązywały dotychczas, ponieważ uznano je za sprzeczne z nowym ustrojem państwa. Zastąpiono je rozwiązaniami, na podstawie których prokuratura została oddzielona od Ministerstwa Sprawiedliwości i stała się w ten sposób instytucją niezależną od wszystkich organów administracji publicznej. Pomimo tego, że przepisy formalnie przewidywały podporządkowanie prokuratury Radzie Stanu, w rzeczywistości o kierunku i funkcjonowaniu prokuratury decydowali dygnitarze partii komunistycznej. Komuniści potrzebowali w pełni posłusznego im organu władzy, dzięki któremu mogliby osiągać swoje cele. W konsekwencji prokuratura, której głównym zadaniem było ściganie przestępstw, stała się instytucją kontrolno-nadzorczą skierowaną nie tylko na pojedynczych obywateli, ale także na organizacje i urzędy. Obowiązki te były wykonywane na podstawie nadanych jej uprawnień w postaci tzw. nadzoru ogólnego, którego wyznacznikiem wykonania miała być kara represyjna. Ustawa ta, mimo że była dość ogólna i lakoniczna (składała się z dwudziestu czterech części, z których siedem stanowiło przepisy przejściowe i końcowe), wprowadziła wszystkie elementy niezbędne do wdrożenia w Polsce socjalistycznej prokuratury w oparciu o koncepcję Lenina. Socjalistyczny model prokuratury obowiązywał w Polsce aż do czasu przemian społeczno-politycznych w 1989 r.

https://doi.org/10.14746/cph.2021.2.12
PDF

Bibliografia

Akty prawne

Ustawa z dnia 20 lipca 1950 r. o Prokuraturze Rzeczypospolitej Polskiej, Dz. U. Nr 38, poz. 346.

Uchwała Rady Państwa z dnia 6 września 1951 r. w sprawie regulaminu o odpowiedzialności dyscyplinarnej prokuratorów, M.P. Nr A-82, poz. 1133.

Literatura

Burda A., Na straży praworządności ludowej [w:] I. Druski (red.), Prokuratura PRL w latach 1950–1960, Warszawa 1960.

Chigryn M., Zborowski A., Organizacja Prokuratury PRL [w:] I. Druski (red.), Prokuratura PRL w latach 1950–1960, Warszawa 1960.

Dąbrowski W. F., O leninowskiej koncepcji prokuratury, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1963, z. 2.

Drogoń A., Z dziejów prawa, cz. 7, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego nr 2357, Model prokuratury w systemie władzy publicznej w Polsce w latach 1944–1956, Katowice 2005.

Jaroszyński M., Zimmerman M., Brzeziński W., Polskie prawo administracyjne. Część ogólna, Warszawa 1956.

Konic J. S., Uwagi ogólne o umiejscowieniu prokuratury w systemie organów państwowych, „Nowe Prawo” 1957.

Lityński A., Historia prawa Polski Ludowej, Warszawa 2013.

Łysko M., Prokuratorski nadzór ogólny w Polsce w latach 1950–1967, Białystok 2006.

Łysko M., Prokuratura Polski Ludowej na tle założeń prokuratury typy socjalistycznego, „Miscellanea Historico-Iuridica” 2005, t. 3.

Mazowiecka L., Prokuratura w Polsce 1918–2014, Warszawa 2015.

Siewierski M., Ustrój Prokuratury PRL [w:] I. Druski (red.), Prokuratura PRL w latach 1950–1960, Warszawa 1960.

Stembrowicz J., Uwagi o Radzie Państwa de lege lata i de lege ferenda, „Państwo i Prawo” 1957, nr 2.

Taraszkiewicz W., Osobowa obsada Prokuratury PRL [w:] I. Druski (red.), Prokuratura PRL w latach 1950–1960, Warszawa 1960.

Włodyka S., Organizacja wymiaru sprawiedliwości, Warszawa 1963.

Włodyka S., Ustrój organów ochrony prawnej, Warszawa 1968.

Zięba-Załucka H., Instytucja prokuratury w Polsce, Warszawa 2003.

PRACE PUBLIKOWANE W CZASOPIŚMIE DOSTĘPNE SĄ NA LICENCJI CREATIVE COMMONS:
do 2020 r.
od 2021 r.
© Copyright by Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu

Pobrania

Brak dostępnych danych do wyświetlenia.