Sejm Rzeczypospolitej epoki oligarchii

Abstrakt

Na taką książkę czekaliśmy dawno. Jak dalece była ona potrzebna, świadczy to, że w samej Warszawie odbyły się nad nią już dwie dyskusje, że poprzednio dyskutowano nad nią w Krakowie i Wrocławiu. Nic dziwnego, że książka jest nadal poszukiwana, przy czym w obecnie niskiego nakładu (500 egzemplarzy!) na pewno nie otrzymają jej wszyscy, którzy jej potrzebują.

Autor stwierdza słusznie we wstępie do książki, że „badania nad sejmem walnym w feudalnej Rzplitej należą do najbardziej zaniedbanych”, że „nie dysponujemy dotąd syntezą szlacheckiego parlamentaryzmu”. Istotnie tak jest; posiadają historie swych parlamentów Anglia, Dania, Szwecja, a kraj, który szczyci się, że jego tradycje parlamentarne sięgają daleko, nie ma dotąd dziejów swego ciała prawodawczego. Stwierdźmy tu zaraz: nie zastąpi tego braku książka H. Olszewskiego, skoro zajmuje się sejmem polskim w okresie od r. 1652 do 1764 i skoro omawia przede wszystkim prawno-ustrojowe problemy sejmu; toteż chcielibyśmy, aby omawiana praca przyspieszyła dalsze studia nad sejmem i by z czasem te studia pozwoliły napisać większą, parotomową historię sejmu polskiego.

Sądzimy też, że po przezwyciężeniu pewnego uprzedzenia, jakie u nas panowało odnośnie do studiów nad polskim sejmem, z czasem może jakaś instytucja naukowa czy polityczna podejmie inicjatywę wydawania przynajmniej najważniejszych diariuszy sejmowych i innych materiałów historycznych dotyczących dziejów naszego parlamentaryzmu.