Antychreza w prawach hellenistycznych

Abstrakt

Jurysprudencja klasyczna nie darzyła antychrezy większym zainteresowaniem. Digesta justyniańskie wspominają ją zaledwie w kilku fragmentach. Taki stan rzeczy znajduje, jak mi się wydaje, uzasadnienie w rozwoju stosunków gospodarczych. Pierwsze dwa wieki cesarstwa — to wieki gospodarczej prosperity. Trwająca aż do czasów Komodusa stabilność monetarna powodowała, że w obrocie prawno-gospodarczym pieniądz stanowił świadczenie pierwszoplanowe. Na przełomie drugiego i trzeciego wieku pojawiły się pierwsze symptomy gospodarczego kryzysu. Znalazło to natychmiast reperkusje między innymi w obrocie prawnym. Obok świadczenia pieniężnego pojawia się świadczenie in natura. W procesie postępującej dewaluacji pieniądza nabiera ono gospodarczo coraz to większego znaczenia, bo w wyższym stopniu zabezpiecza interesy obrotu. [...]

Odkrycia nowych źródeł — papirusów i inskrypcji — na początku tego wieku ukazały, że antychreza była w świecie hellenistycznym bardzo rozpowszechniona i często praktykowana. Znali ją ludzie mieszkający nad Eufratem, nad Nilem a także nad Tybrem.