Mir domowy w grecko-rzymskim Egipcie

Abstrakt

L’article présent a été publié en langue anglaise dans Symbolae ad studia Orientis pertinentes Frederico Hrozný dedicatae (Archiv Orientalni vol. XVIII), Pars quarta — sous le titre: Inviolability of domicile in Greco-Roman Egypt.

Mir domowy, który niewątpliwie ma religijną podstawę, jest dobrze znany w grecko-rzymskim Egipcie. W artykule tym zamie­rzamy określić jego rozciągłość i określić wypadki, w których może on być naruszony przez osoby prywatne i urzędowe.

W Tebt. 771 (II p. n. e.) użala się pewien rolnik, iż jest naru­szany w spokojnym posiadaniu swego domu przez pewną kobietę, która rości sobie bezprawne do tego domu pretensje i wdziera się do niego przemocą nie czekając sędziowskiego orzeczenia. Rolnik ten prosi, by strateg nakazał kobiecie (v. 23—25) ὁπως ἐπιτρέπηι τῆι Στρατονίκ[ηι μὴ εἰσβιάζεσθαι εἰς τὴν οἰκίαν] κτλ 2. Tor. 1, gdzie mamy do czynienia z podobnym wypadkiem, ukazuje, że władza zwykła czynić zadość tego rodzaju żądaniom: εἴπαμεν τῶν μὲν Ἑρμίαι μὴ εἰσβιάζεσθαι, τοὺς δὲ περὶ τὸν Ὧρον κρατεῖν καθὼς καὶ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς διακατεῖχον 3. Ochrona, jakiej się udziela posiadaczowi domu, jest ro­dzajem interdyktu 4, przypominającego rzymski interdykt: uti possi­detis ze swoim „vim fieri veto” 5. Poszkodowany właściciel domu mógł jednakowoż zwrócić się o pomoc do właściwego sądu, a zwykł to czynić, jeśli jednocześnie popełniono na jego szkodę inne prze­stępstwa: ὕβρις lub ἄδικος ἀγωγή.