Udział Polaków w obradach międzynarodowych kongresów penitencjarnych we Frankfurcie nad Menem (1846) i w Brukseli (1847)

Abstract

Zagadnienie to nigdy dotąd nie było przedstawiane na podstawie źródłowej, tj. na podstawie aktów odnośnych kongresów penitencjarnych, a stanowi ono powód do żywego zainteresowania z punktu widzenia zarówno rozwoju naszych koncepcji więziennych, jak i roli wybitnych Polaków, którzy tymi zagadnieniami zajmowali się i poruszali je na szerszym międzynarodowym forum. Ówczesny kierownik więziennictwa w Królestwie Kongresowym Fryderyk Skarbek zamierzał uczestniczyć w obu kongresach. Te jego plany, wyraźnie uwidocznione w wypowiedziach, nie zostały jednak zrealizowane. Skarbek mógł uczestniczyć wyłącznie w pierwszej sesji. Skarbek z rozmaitych, dotąd niezupełnie wyjaśnionych przyczyn wziął udział tylko w tej części obrad, która odbyła się we Frankfurcie nad Menem. W czasie drugiego posiedzenia w Brukseli, zdaniem piszącego również bardzo interesującego z punktu widzenia udziału Polaków, miejsce Skarbka świeciło pustką. W imieniu więziennictwa rosyjskiego zabierał głos podówczas jego przedstawiciel von Zehe. Charakterystyczne jest jego starcie z przebywającym na emigracji polskim uczestnikiem Kongresu Ludwikiem Wołowskim, o czym napiszemy niżej. Starcie to, o podłożu wyraźnie politycznym, nie było jednakowoż oderwane od podłoża penologicznego. Tenże Wołowski jednak zabierał głos również w kwestiach ściśle penitencjarnych związanych z zakresem stosowania głoszonego podówczas powszechnie systemu celkowego.