Uwagi o części tomu IV Historii państwa i prawa polskiego obejmującej zabór pruski w okresie od 1847 do 1918 r.

Abstract

22 stycznia 1968 r. Zakład Historii Państwa i Prawa Instytutu Historii PAN zorganizował dyskusję nad czwartym tomem syntezy „Historii państwa i prawa Polski”, obejmującym lata 1846—1918, której autorem jest prof. dr Konstanty Grzybowski. Zebranie zgromadziło ponad 20 zainteresowanych. Zagaił je i prowadził prof. dr Juliusz Bardach. W dyskusji wzięło udział 14 osób. Dwie, nie mogąc przybyć osobiście, nadesłały swe uwagi na piśmie. Uprzednio makieta tomu została zrecenzowana przez profesorów Władysława Sobocińskiego i Jana Wąsickiego. Powielony tekst referatów obydwu recenzentów otrzymali wszyscy uczestnicy dyskusji. Przytaczamy go tu w niewielkich skrótach.

Na wstępie pragnąłbym zwrócić uwagę na rysujące się wątpliwości, w jakim stosunku pozostaje historia ustroju i prawa ziem polskich pod zaborami — a więc co powinno być w syntezie historii państwa i prawa polskiego — do historii ustroju i prawa państw zaborczych, które należą do powszechnej historii państwa i prawa. Nie ma tu — i nie może być — żadnego sztywnego schematu, niemniej wypada ten problem natury metodologicznej postawić na wstępie choćby z tego względu, by właściwiej ustosunkować się do opracowanego przez prof. K. Grzybowskiego podręcznika w części obejmującej zabór pruski.