Prowizja kanoniczna w kapitule katedralnej w Płocku do końca XVI wieku

Abstract

Średniowieczna instytucja kapituł katedralnych odegrała w Polsce niemałą rolę nie tylko na forum kościelnym. Stąd badania nad organizacją prawną, w szczególności najstarszych kapituł, do których — obok poznańskiej, gnieźnieńskiej, krakowskiej i włocławskiej — należy także kapituła płocka, są w pełni usprawiedliwione. Mogą się one przyczynić do wyjaśnienia momentów niejasnych, spornych lub wątpliwych uzupełniając w ten sposób zasób wiedzy, zawartej w dotychczasowej literaturze prawnohistorycznej. Klasyczne studium Stanisława Zachorowskiego prezentujące wyniki badań nad ustrojem wymienionych wyżej kolegiów kanonickich w średniowieczu pozostaje syntezą, domagającą się weryfikacji przez konfrontację z wynikami dociekań monograficznych nad poszczególnymi instytucjami kanonickimi. Te zaś można prowadzić sukcesywnie, próbując sięgać do poszczególnych elementów struktury prawnej  kapituł. Zachęca do tego obfity materiał źródłowy, zachowany w głównej mierze w archiwalnych zbiorach kościelnych.

Przedmiotem niniejszego opracowania jest jedno z zagadnień ustrojowych tzn. osób fizycznych lub moralnych, upoważnionych przez prawo do wyznaczania kandydatów do kapituły. Problem prowizji w kapitule płockiej wypada przy tym rozpatrzeć na tle tej instytucji w prawie powszechnym i partykularnym polskim.