Nowe spojrzenie na konfederację warszawską z 1573 r.

Abstract

Konfederacja warszawska z 1573 r. o zachowaniu pokoju religijnego między różniącymi się w wierze, stanowiąca szczytowe osiągnięcie polskiej kultury prawno-politycznej XVI w. i mająca znaczenie ogólnoeuropejskie, od samego momentu swego powstania wzbudzała ożywione dyskusje i polemiki: najpierw bezpośrednio zainteresowanych współczesnych działaczy i publicystów, potem historyków — XIX-wiecznych i z początku XX w., następnie okresu międzywojennego, wreszcie czasów ostatnich. Zdawałoby się zatem, że ten chlubny akt został już wszechstronnie zinterpretowany i że na jego temat niewiele nowego da się już powiedzieć. Tak jednak nie jest. Jego doniosłość nadal przyciąga uwagę historyków zajmujących się tamtą epoką. Dlatego z dużym zapewne zainteresowaniem sięgnęli po artykuł S. Gruszeckiego ¹, który daje nowe spojrzenie na uchwałę konwokacji z 1573 r.

¹ Gruszecki, Społeczne oblicze konfederacji warszawskiej, Odrodzenie i Reformacja w Polsce, t. 13, Warszawa 1968.