Przyczynek do zagadnienia konwersji nieważnych aktów prawnych u Bartolusa

Abstract

Akt prawny nieważny — jak wiadomo — nie rodzi żadnych skutków prawnych, które prawo przedmiotowe uważa za zamierzone przez działającego. Tym niemniej, w wypadku nieważności aktu prawnego, a więc w wypadku istnienia zewnętrznego stanu faktycznego aktu, prawo może łączyć z owym stanem faktycznym tzw. skutki pośrednie 1, a także — przy istnieniu określonych warunków — skutek natury niejako funkcjonalnej: możność przemiany na inny ważny akt prawny. Ponieważ, co słusznie stwierdza się w literaturze 2, następstwa nieważności nie sięgają dalej aniżeli jej przyczyny, akt prawny, który w postaci zamierzonej przez strony nie może być skuteczny, może zrodzić skutki prawne jako akt innego rodzaju, jeżeli odpowiada wszystkim wymogom, a więc także wymogom formalnym owego innego aktu prawnego, który umożliwia realizację tego samego lub podobnego interesu. Doktryna późniejszego prawa pospolitego mówiła tu o tzw. konwersji aktów prawnych (conversio actus iuridici).