Uwagi o polskiej rodzinie szlacheckiej w późnym średniowieczu

Abstrakt

Uwagi o polskiej rodzinie szlacheckiej w późnym średniowieczu (W związku z pracą Marii Koczerskiej, Rodzina szlachecka w Polsce późnego średniowiecza, Instytut Historii PAN, PWN, Warszawa 1975, ss. 197).

Praca Marii Koczerskiej leży w nurcie tak modnych dzisiaj badań nad dawnym społeczeństwem w aspekcie socjo-psychologicznym. Badania te propagowane przez historyków francuskich ze szkoły „Annales”, L. Febvre’a, M. Blocha, G. Duby’ego, zakładają analizowanie struktur społecznych stanowiących długotrwałe siły społeczne, istniejące i formujące się w ramach stworzonych przez środowisko naturalne i inne tzw. siły stałe. Struktury te według założeń metodologicznych tej szkoły cechuje względna stałość; proces dziejowy, stanowiący cykl przemian jednych struktur w następne, nie ma charakteru dynamicznego, a raczej statyczny Tego rodzaju strukturą była i jest rodzina — przedmiot zainteresowań Marii Koczerskiej. Spośród wielu występujących na przestrzeni naszych dziejów typów rodzin, jako przedmiot swoich badań wybrała ona rodzinę szlachecką późnego średniowiecza. Zdecydowała o tym dostępność źródeł oraz — co podnosi trafność wyboru — dominacja w tej strukturze elementów rodzimych. Rodziny chłopska i mieszczańska interesują autorkę tylko jako „uzupełnienie wiadomości dotyczących stanu szlacheckiego i materiał porównawczy” (s. 8). Warto dodać, że z tych samych powodów zajęła się ona związkami rodzinnymi osób duchownych.