Wzdanie a symbol aquae abrenuntiationis

Abstrakt

Prof. Józef Matuszewski ogłosił niedawno interesującą rozprawę, poświęconą zbadaniu i rewizji dawniejszych wyobrażeń o zjawisku aqua abrenuntiationis, wody wyrzeczenia się czy też wody wzdania.

W roku 1933 próbowałem ustawić po raz pierwszy w naszej literaturze zasadnicze pojęcia prawa rzeczowego, przy czym zdawałem sobie i dzisiaj również zdaję sobie doskonale sprawę z tego, że jest to zadanie trudne i że była to jedynie wstępna próba. Dlatego też z wielkim zainteresowaniem przeczytałem ogłoszoną w roku 1952 wspomnianą rozprawę prof. Matuszewskiego, gdyż wolno było spodziewać się po niej uzupełnienia i pogłębienia wyników mojej pracy. Wprawdzie zacieśnia ona temat tak chronologicznie (odkłada wiek XV), jak i rzeczowo, ograniczając się zaledwie do części zagadnień poruszonych przeze mnie, ale właśnie przez takie zwężenie można osiągnąć lepsze i głębsze wyniki. I istotnie, autor po raz pierwszy wykorzystuje wyczerpująco wszystkie cztery wzmianki o aqua abrenuntiationis. Tak samo włożył autor wiele wysiłku, aby wyczerpać rozrzucone, i to często tylko w jakichś ubocznych wzmiankach, wszystkie wypowiedzi na temat tej instytucji w literaturze. Już nawet sam fakt, iż ktoś interesuje się tymi, dawniej tak jakoś dziwnie zaniedbywanymi zagadnieniami, dowodzi, iż na przestrzeni ostatnich dwudziestu lat dokonał się istotnie głębszy przewrót.