Spory pomiędzy posesorami a chłopami dóbr Cieni i Michałowa w czasach Księstwa Warszawskiego

Main Article Content

Piotr Z. Pomianowski

Abstrakt

Okres Księstwa Warszawskiego miał charakter przejściowy, jeśli chodzi o relacje pomiędzy ziemiaństwem a chłopstwem. Narzucone kapitalistyczne francuskie prawo cywilne zupełnie nie współgrało z na poły feudalnymi realiami polskiej wsi. Napoleon w artykułem 4 konstytucji zniósł poddaństwo. Niedługo później Fryderyk August wydał dekret grudniowy, którego znaczenie i skutki – mimo bogatej literatury przedmiotu – do dnia dzisiejszego są niezmiernie trudne do określenia. W czasach Polski Ludowej, w okresie wzmożonych badań nad wyzyskiem chłopów i oporem wsi czasów feudalnych i burżuazyjnych, twierdzono, że dekret oznaczał zniesienie własności podzielonej w odniesieniu do gospodarstw chłopskich i wyzucie włościan z ich praw. Te kategoryczne twierdzenia formułowano z reguły bez uwzględnienia źródeł o proweniencji sądowej, a te ostatnie zdają się sugerować, że rzeczywistość była o wiele bardziej skomplikowana. W artykule omówiono spory, które chłopi z Cieni i Michałowa toczyli z posesorami tych wsi przed Trybunałem Cywilnym Pierwszej Instancji w Kaliszu. Charakterystyczne, że w świadomości chłopów, ale i opinii sędziów, dekret grudniowy nie przekreślił bynajmniej wzajemnych uprawnień i obowiązków ziemian i gromad chłopskich, których źródłem były zwyczaje oraz wystawiane przez stulecia różnego rodzaju dokumenty.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Pomianowski, P. Z. (2021). Spory pomiędzy posesorami a chłopami dóbr Cieni i Michałowa w czasach Księstwa Warszawskiego. Czasopismo Prawno-Historyczne, 72(2), 63-72. https://doi.org/10.14746/cph.2020.2.4
Dział
Prace drobne i materiały

Bibliografia

  1. AGAD, Archiwum Gospodarcze Wilanowskie.
  2. AGAD, Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych.
  3. Bobińska C., Polskie zakupieństwo a francuska censive, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia historica” 1992, t. 46.
  4. Bortkiewicz F., Nadziały i powinności chłopów pańszczyźnianych w dobrach prywatnych Królestwa Polskiego, Warszawa 1958.
  5. Brodowska H., Historia społeczno-gospodarcza chłopów polskich w zaborze rosyjskim [w:] S. Inglot, Historia chłopów polskich, t. 2, Warszawa 1972.
  6. Code de procédure civile: édition originale et seule officielle, Paris 1806.
  7. Dziennik Praw [Księstwa Warszawskiego], t. 1, 1807.
  8. Dziennik Praw [Księstwa Warszawskiego], t. 2, 1807.
  9. Grynwaser H., Pisma, t. 2, Wrocław 1951.
  10. Heylman A., Rozbiór wykazu hipotecznego, Warszawa 1858.
  11. Mazurkiewicz J., Znaczenie akt notarialnych dla badań nad własnością w Księstwie Warszawskim i Królestwie Polskim, „Annales Uniwersitatis Mariae Curie-Skłodowska”, sectio F, 1965, nr 7.
  12. Michalkiewicz S., Historia społeczno-gospodarcza chłopów polskich w zaborze pruskim [w:] S. Inglot (red.), Historia chłopów polskich, t. 2, Warszawa 1972.
  13. Orłowski R., Położenie chłopów w dobrach Ordynacji Zamojskiej w drugiej połowie XVIII w., „Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska”, sectio F, 1952, nr 7.
  14. Rajca Cz., Ruch oporu chłopskiego w Królestwie Polskim w latach 1815–1864, Warszawa 1969.
  15. Rozdolski R., Stosunki poddańcze w Galicji, t. 1, Warszawa 1962.
  16. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. 1, Warszawa 1880.
  17. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. 6, Warszawa 1885.
  18. Sobociński W., Historia ustroju i prawa Księstwa Warszawskiego, Toruń 1964.
  19. Stankiewicz Z., Sytuacja prawna Polaków na Litwie, Białorusi i Ukrainie w latach 1772–1863 [w:] J. Bardach (red.), Historia państwa i prawa Polski, t. 3: M. Senkowska-Gluck (red.), Od rozbiorów do uwłaszczenia, Warszawa 1981.
  20. Topolski J., Położenie i walka klasowa chłopów w XVIII w. w dobrach arcybiskupstwa gnieźnieńskiego, Warszawa 1956.
  21. Wiśniewska D., Własność prefabrykancka w Łodzi w latach 1820-1866, Łódź 2019.
  22. Исаев И.А., История государства и права России, Moskwa 1996.