Słowa kluczowe
szkoła polonijna
szkoła sobotnia
egzamin GCSE
Jak cytować
Abstrakt
In the United Kingdom, the number of students taking Polish at GCSE has been increasing for twenty years, which has had a significant impact on the growing prestige of the Polish language in each of the constituent countries. This is largely thanks to teachers in Polish Saturday schools who motivate students to take on the challenge of studying an additional subject for their exams. The article presents the results of a 2025 survey conducted among Polish language teachers preparing students for the GCSE exam. Respondents cited many motivators encouraging students to take Polish at GCSE, of which the specific benefits that this exam offers in the British education system were considered the most important. Other reasons were also mentioned – shaping national identity, pride in knowing their heritage language, success of students in previous years, interesting activities at Polish Saturday schools in a close group of peers, and support from the community. The support of Polish and British institutions promoting the teaching of Polish at GCSE level is also discussed, and it is shown how the British media, writing about this exam, are building the prestige of the Polish language.
Bibliografia
Dubisz S. (red.) (2003), Uniwersalny słownik języka polskiego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Filipiak E., Wiśniewska M. (2024), Opieka i wychowanie. Późna faza dorastania, (w:) Brzezińska A.I. (red.), Niezbędnik Dobrego Nauczyciela, Seria II. Opieka i wychowanie w okresie dzieciństwa i dorastania, t. 6. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.
Gajda S. (2010), Prestiż a język. „Nauka”, nr 4, s. 147–162.
Iglicka K. (2011), Migracje długookresowe i osiedleńcze z Polski po 2004 roku – przykład Wielkiej Brytanii. Wyzwania dla statystyki i demografii państwa, nr 5. Warszawa: Centrum Stosunków Międzynarodowych Raporty i Analizy.
Kozińska M.A. (2021), Egzamin(y) z języka polskiego jako obcego na poziomie GCSE w Wielkiej Brytanii. „Języki Obce w Szkole”, nr 3, s. 55–62.
Miodunka W., Tambor J. i in. (2018), Nauczanie i promocja języka polskiego w świecie Diagnoza – stan – perspektywy. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Nikitorowicz J. (2003), Typy tożsamości człowieka w społeczeństwie zróżnicowanym kulturowo. „Chowanna” nr 46/1, s. 56–64.
Nowosielska E. (2016), Opis stanu języka polskiego w Wielkiej Brytanii od momentu wejścia Polski do Unii Europejskiej (2004–2016). „Zeszyty Naukowe PUNO”, seria 3, nr 4, s. 73‒96.
Peret-Drążewska P. (2021), Specyfika rozwojowa okresu adolescencji: implikacje dla praktyki wychowawczej. „Roczniki Pedagogiczne”, t. 13, nr 4, s. 73–90.
Podhorodecka A. (2003), W służbie oświacie. 50 lat Polskiej Macierzy Szkolnej. Londyn: Polska Macierz Szkolna.
Podhorodecka A. (2013), Ostatnie dziesięciolecie. Historia Polskiej Macierzy Szkolnej 2003–2013. Londyn: Polska Macierz Szkolna.
Podhorodecka A. (2015), Sytuacja polskich szkół sobotnich w Wielkiej Brytanii. „Zeszyty Naukowe PUNO”, seria 3, nr 3, s. 67–81.
https://ug.edu.pl/news/pl/2409/rozpalac-w-uczniach-ogien-polonistyczne-studia-podyplomowe-startuja-na-ug [DW 3.11.2025].
https://www.aqa.org.uk/exams-administration/results-days/results-statistics/results-statistics-archive [DW 3.11.2025].
https://www.aqa.org.uk/subjects/polish/gcse/polish-8688/specification/specification-at-a-glance [DW 3.11.2025].
https://www.express.co.uk/news/uk/384852/Foreign-pupils-top-the-table-in-GCSE-Polish [DW 3.11.2025].
https://www.facebook.com/edukatorlondyn/photos/od-2018-roku-promujemy-egzaminy-z-języka-polskiego-na-poziomie-gcse-oraz-alevel/1368694808597972/ [DW 3.11.2025].
https://www.gov.pl/web/wielkabrytania/informator-gcse-polish [DW 3.11.2025].
https://www.gov.pl/web/wielkabrytania/informator-gcse-polish [DW 3.11.2025].
https://www.gov.pl/web/wielkabrytania/polish-after-school-clubs-2025 [DW 3.11.2025].
https://www.gov.pl/web/wielkabrytania/studia-podyplomowe-dla-nauczycieli-polonijnych [DW 3.11.2025].
https://www.hants.gov.uk/educationandlearning/emtas/primary-secondary-phase/heritagelanguagegcse [DW 3.11.2025].
https://www.independent.co.uk/news/uk/french-spanish-gcse-results-english-polish-b2398829.html [DW 3.11.2025].
https://www.nisra.gov.uk/publications/2011-census-quick-statistics-tables-ethnicity-identity-language-and-religion [DW 3.11.2025].
https://www.nisra.gov.uk/publications/census-2021-main-statistics-language-tables [DW 3.11.2025].
https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/language/bulletins/languageenglandandwales/census2021 [DW 3.11.2025].
https://orpeg.gov.pl/db/web/database/115field%5B1578%5D=Wielka+Brytania&queryString=&dateTo=&dateFrom=&page=5 [DW 3.11.2025].
https://www.scotlandscensus.gov.uk/census-results/at-a-glance/languages/ [DW 3.11.2025]
https://www.timesandstar.co.uk/news/national/24536070.music-foreign-languages-see-rise-popularity-gcse/ [DW 3.11.2025].
https://www.gov.pl/web/irjp/materialy-do-pobrania-ramy-programowe-polonijnej-edukacji-jezykowo-kulturowej [DW 29.12.2025].
https://www.theguardian.com/education/2014/jun/05/learning-polish-a-plus-ambassador [DW 3.11.2025].
https://www.theguardian.com/education/2022/apr/30/uk-weekend-supplementary-schools-keeping-kids-in-touch-with-family-history [DW 3.11.2025].
https://www.lambeth.gov.uk/sites/default/files/2024-03/Polish_Report_Empirical_Evidence_2023.pdf [DW 3.11.2025].
https://www.gov.pl/web/wielkabrytania/polskie-szkoly-w-uk [DW 3.11.2025].
https://wsjp.pl [DW 3.11.2025].
https://www.bbc.co.uk/news/articles/c9d5zp6dpjyo [DW 3.11.2025].
Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 13 grudnia 2022 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli szkół za granicą (Dz.U. 2022 r. poz. 2692) [DW 3.11.2025].
https://www.gov.pl/web/irjp/udostepnienie-elektronicznej-wersji-podrecznika-nowe-tematy-gcse-wydanie-iii [DW 3.11.2025].
https://nawa.gov.pl/images/Promocja-JP/PJP-2023/podrecznik-ibl-JTK.pdf [DW 3.11.2025].
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190001652 [DW 3.11.2025].
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Aneta Lewińska, Anna Czerwińska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Przedstawiany utwór (artykuł) upubliczniany jest na podstawie umowy z autorem i na licencji Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0).
Użytkownicy mają obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych,
- utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci.
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).