Zasady etyki | Neofilolog

Zasady etyki publikacyjnej w czasopiśmie Neofilolog

Polskie Towarzystwo Neofilologiczne oraz Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, jako współwydawcy, dokładają wszelkich starań, aby zapewnić najwyższą jakość publikacji oraz przeciwdziałać nieuczciwym praktykom publikacyjnym, takim jak plagiat, autoplagiat, „ghostwriting” czy „guest authorship”. Wydawcy stosują zasady etyki publikacyjnej zgodne z wytycznymi Komitetu ds. Etyki Publikacyjnej (Committee on Publication Ethics – COPE).

W celu zapewnienia oryginalności publikacji naukowych redakcja korzysta z systemu antyplagiatowego Crossref Similarity Check, z wykorzystaniem oprogramowania iThenticate. Pozwala to skutecznie wykrywać przypadki plagiatu i nieuprawnionych zapożyczeń. Dbając o dobre praktyki wydawnicze, każdemu artykułowi zostaje przypisany stały cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego (Digital Object Identifier: DOI), w miarę możności autor podaje własny otwarty identyfikator ORCID (Open Researcher and Contributor ID), a instytucji jest przypisywany trwały, unikatowy identyfikator ROR ID (Research Organization Registry), o ile został ujęty w rejestrze. Proces wydawniczy realizowany jest z wykorzystaniem systemu Open Journal Systems (OJS), wspierającego zarządzanie recenzją, komunikację redakcyjną i archiwizację publikacji oraz transparentność procesu publikacyjnego. Czasopismo stosuje procedurę podwójnie anonimowej recenzji (double blind review).

Polityka antyplagiatowa
Aby zapewnić oryginalność i wysoką jakość publikowanych artykułów, czasopismo stosuje najnowsze procedury ich oceniania, korzysta z systemu antyplagiatowego Crossref Similarity Check z wykorzystaniem oprogramowania iThenticate. System umożliwia identyfikację podobieństw tekstu, porównując go z publikacjami dostępnymi w Internecie i indeksowanych bazach danych oraz wskazując źródła fragmentów. Prace, w których stwierdzone zostaną zapożyczenia od innych autorów niewłaściwie cytowane lub plagiatowane, będą odrzucane przez redakcję, zaś naruszenie praw autorskich i wszelkie przejawy nierzetelności naukowej (plagiat, autoplagiat, zatajenie wkładu udziału osób współpracujących w przedstawionych w artykule badaniach i redakcji tekstu) będą demaskowane, włącznie z powiadomieniem odpowiednich podmiotów (instytucje zatrudniające autorów, towarzystwa naukowe, stowarzyszenia edytorów naukowych, itp.). W przypadku stwierdzenia plagiatu w opublikowanej pracy, Redakcja wycofa tekst i zamieści informację na ten temat na stronie internetowej czasopisma i/lub w wersji drukowanej.

OBOWIĄZKI REDAKTORÓW

Decyzje dotyczące publikacji
Decyzja o publikacji lub odrzuceniu tekstu jest podejmowana przez redaktora naczelnego. Podstawą tego wyboru są oryginalność, znaczenie i przejrzystość artykułu oraz jego zgodność z profilem tematycznym czasopisma. Redakcja zastrzega sobie prawo do odrzucenia manuskryptu również na podstawie oceny rzetelności naukowej oraz zakresu i sposobu wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji, jeśli ich użycie budzi wątpliwości etyczne.

Aby zapewnić rzetelną i kompleksową ocenę nadesłanego materiału redaktor naczelny może zasięgać opinii członków zespołu redakcyjnego oraz polega na opinii recenzji eksperckich,

Równe traktowanie autorów i zasada poufności
Redaktor naczelny ocenia artykuły wyłącznie na podstawie ich wartości merytorycznej oraz znaczenie dla profilu czasopisma, niezależnie od wieku, rasy, pochodzenia etnicznego, płci, orientacji seksualnej, wyznania, niepełnosprawności, obywatelstwa czy poglądów politycznych autora(-ów). Redaktor naczelny oraz członkowie zespołu redakcyjnego są zobowiązani do zachowania pełnej poufności materiałów przesłanych do czasopisma na każdym etapie procesu recenzji.

Informacje dotyczące manuskryptu mogą być udostępniane jedynie autorowi korespondencyjnemu, recenzentom, potencjalnym recenzentom, doradcom redakcyjnym lub wydawcy, wyłącznie w zakresie niezbędnym do realizacji procesu wydawniczego.

Konflikty interesów
Nieopublikowane materiały zawarte w przesłanych manuskryptach nie mogą być wykorzystywane przez redaktora naczelnego ani członków zespołu redakcyjnego w ich własnych badaniach bez wyraźnej, pisemnej zgody autora(-ów). Zachowanie etyczne obejmuje również unikanie konfliktu interesów, rozumianego jako sytuacja, w której osobiste, zawodowe, finansowe lub inne powiązania redaktora, członka zespołu redakcyjnego lub recenzenta mogą wpływać na ich bezstronność i obiektywizm w ocenie manuskryptu. W przypadku wystąpienia konfliktu interesów osoba zaangażowana w proces redakcyjny lub recenzyjny powinna poinformować o nim redakcję i wyłączyć się z podejmowania decyzji dotyczących danego manuskryptu.

OBOWIĄZKI RECENZENTÓW

Wkład w decyzje redakcyjne
Proces recenzji odgrywa kluczową rolę we wspieraniu redaktora naczelnego oraz zespołu redakcyjnego przy podejmowaniu decyzji o publikacji. Recenzja nie tylko dostarcza oceny merytorycznej i metodologicznej pracy, ale również pomaga autorowi udoskonalić manuskrypt poprzez wskazanie jego mocnych stron, słabych punktów oraz obszarów wymagających poprawy.

Terminowość
Recenzent, który nie czuje się wystarczająco kompetentny do oceny treści manuskryptu lub zdaje sobie sprawę, że nie będzie w stanie sporządzić recenzji w wyznaczonym terminie, jest zobowiązany niezwłocznie poinformować redaktora naczelnego. W takiej sytuacji powinien zrezygnować z udziału w procesie recenzji, aby umożliwić redakcji znalezienie innego, odpowiedniego eksperta.

Poufność
Wszystkie manuskrypty przekazane do recenzji należy traktować jako dokumenty poufne. Nie mogą być udostępniane ani omawiane z innymi osobami bez zgody redaktora naczelnego. Poufność ta dotyczy zarówno treści manuskryptu, jak i wyników procesu recenzji.

Obiektywność
Recenzje powinny być przeprowadzane z zachowaniem najwyższych standardów rzetelności i obiektywizmu. Niedopuszczalne są jakiekolwiek przejawy personalnej krytyki autora, a także stosowanie obraźliwego, dyskryminującego lub deprecjonującego języka. Recenzenci są zobowiązani do klarownego formułowania swoich opinii, wspierając je argumentami oraz dowodami.

Potwierdzenie źródeł
Recenzenci mają obowiązek wskazać istotne publikacje nieuwzględnione w manuskrypcie, które są ważne dla kompletności opracowania. Powinni również poinformować redaktora naczelnego o każdym przypadku zauważonego istotnego podobieństwa lub pokrywania się treści recenzowanej pracy z innymi publikacjami.

Ujawnienie informacji i konflikt interesów
Informacje poufne, pomysły lub dane uzyskane w trakcie procesu recenzji muszą pozostać w tajemnicy i nie mogą być wykorzystywane do celów osobistych czy zawodowych recenzenta. Recenzenci powinni unikać podejmowania się recenzji manuskryptów w sytuacjach, w których istnieje potencjalny konflikt interesów wynikający z relacji osobistych, zawodowych, finansowych lub innych powiązań z autorami, instytucjami bądź organizacjami zaangażowanymi w powstanie recenzowanej pracy.

OBOWIĄZKI AUTORÓW

Standardy przedstawiania raportów badawczych
Autorzy mają obowiązek przedstawienia szczegółowego i rzetelnego opisu przeprowadzonych badań, a także obiektywnej analizy ich znaczenia. Dane źródłowe powinny być prezentowane w sposób precyzyjny, zapewniający możliwość powtórzenia badań. Jakiekolwiek nieścisłości, fałszywe informacje lub świadome wprowadzanie w błąd są uznawane za nieetyczne i niedopuszczalne.

Dostęp do danych i ich przechowywanie
Autorzy mogą zostać poproszeni o udostępnienie redakcji surowych danych do wglądu oraz o zapewnienie publicznego dostępu do nich przez określony czas po publikacji artykułu. Choć redakcja nie wymaga obligatoryjnego przedstawienia planu zarządzania danymi badawczymi, w wyjątkowych przypadkach może zaistnieć konieczność ich udostępnienia zarówno przed, jak i po publikacji. Udostępnianie danych nie może naruszać zasad ochrony danych osobowych, praw autorskich ani wymogów etycznych

Oryginalność pracy i zapobieganie plagiatom
Praca naukowa musi być w pełni oryginalna. Autorzy są zobowiązani do wskazania publikacji, które miały wpływ na powstanie pracy, oraz do poprawnego cytowania wszystkich źródeł z zachowaniem zasad etyki naukowej. Niedopuszczalne są jakiekolwiek praktyki takie jak plagiat, autoplagiat, fabrykowanie lub fałszowanie danych oraz metod badawczych. Informacje uzyskane w sposób prywatny (np. w trakcie rozmów lub korespondencji) mogą być wykorzystywane wyłącznie za pisemną zgodą ich autora. Niedopuszczalne jest wykorzystywanie narzędzi sztucznej inteligencji w sposób naruszający zasady oryginalności pracy lub służący ukrywaniu nieuprawnionych zapożyczeń.

Unikanie publikacji zwielokrotnionej, zbędnej lub równoległej
Autorzy nie mogą publikować tego samego badania w więcej niż jednym czasopiśmie ani w innej pierwotnej publikacji (np. jako rozdział w monografii). Składanie równoległe tego samego artykułu do różnych czasopism traktowane jest jako działanie nieetyczne. Publikacja wcześniejszej wersji tekstu w repozytorium preprintów nie jest traktowana jako publikacja zwielokrotniona, pod warunkiem ujawnienia tego faktu redakcji.

Błędy w opublikowanych pracach
W przypadku wykrycia istotnych błędów w opublikowanej pracy autorzy są zobowiązani niezwłocznie powiadomić redakcję i współpracować przy ich poprawieniu lub wycofaniu artykułu.

Korekty i wycofanie publikacji
W przypadku naruszenia zasad etycznych w tekście już opublikowanym redakcja zastrzega sobie prawo do wycofania artykułu ze strony internetowej. Redakcja stosuje również inne formy reakcji na problemy wykryte po publikacji, wyrażenia zaniepokojenia (expression of concern) oraz wycofania artykułów (retraction), zgodnie z wytycznymi COPE. Każda decyzja jest podejmowana w sposób przejrzysty i publikowana wraz z uzasadnieniem.

Ujawnienie konfliktów interesów
Autorzy są zobowiązani do ujawnienia wszelkich potencjalnych konfliktów interesów, które mogą wpłynąć na wyniki badań lub ich interpretację. Należy również wskazać źródła finansowania badań. Konflikty interesów obejmują wszelkie relacje zawodowe, finansowe oraz towarzyskie, które mogą wpływać na obiektywność pracy lub procesu wydawniczego

Autorstwo
Autorstwo pracy powinno być przypisane jedynie osobom, które wniosły istotny wkład w przeprowadzenie badań i przygotowanie publikacji. Autorzy mają obowiązek upewnić się, że wszyscy współautorzy zapoznali się z ostateczną wersją manuskryptu, zaakceptowali ją i wyrazili zgodę na publikację.

Aby zapobiec zjawiskom „ghostwriting” (kiedy osoba wnosi wkład w publikację, ale nie jest wymieniona jako autor) oraz „guest authorship” (kiedy osoba niezaangażowana w pracę jest wpisana jako autor), autorzy są zobowiązani do:
- jasnego określenia wkładu poszczególnych autorów w publikację, uwzględniając ich afiliacje i specyficzne działania (np. opracowanie koncepcji, metodologia). Główną odpowiedzialność za ujawnienie tych informacji ponosi osoba składająca opracowanie.
- podania wszystkich źródeł finansowania projektu oraz zobowiązań finansowych między autorami a organizacjami związanymi z publikacją.

Przypadki nierzetelności naukowej, takie jak plagiat, autoplagiat, zatajenie wkładu współautorów lub wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji w sposób niezgodny z zasadami czasopisma, będą dokumentowane i mogą zostać zgłoszone właściwym instytucjom (np. instytucjom zatrudniającym autorów, towarzystwom naukowym) zgodnie z obowiązującymi procedurami i przepisami prawa.

W przypadku badań z udziałem ludzi, autorzy są zobowiązani do przestrzegania zasad etyki badań naukowych, poszanowania praw uczestników badań oraz ochrony ich danych osobowych. Udział w badaniu powinien być dobrowolny i oparty na świadomej zgodzie uczestników, a w przypadku osób niepełnoletnich – także ich opiekunów prawnych, jeśli wymagają tego obowiązujące przepisy lub regulacje instytucjonalne. W przypadku badań wymagających zgody komisji etycznej autorzy są zobowiązani do uzyskania odpowiednich zezwoleń przed rozpoczęciem badań.

POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU PODEJRZENIA NARUSZEŃ ETYCZNYCH

W przypadku podejrzenia naruszenia zasad etyki publikacyjnej redakcja podejmuje następujące działania:
- analizuje zgłoszenie oraz dostępne materiały;
- kontaktuje się z autorem(-ami) w celu uzyskania wyjaśnień;
- w razie potrzeby konsultuje sprawę z recenzentami lub niezależnymi ekspertami;
- może poinformować instytucję afiliującą autora;
- dokumentuje przebieg postępowania i podejmuje decyzję zgodnie z wytycznymi COPE.

Procedura odwoławcza od decyzji redakcyjnej
Autor ma prawo odwołać się od decyzji redakcyjnej dotyczącej odrzucenia manuskryptu, jeśli uważa, że decyzja została podjęta z naruszeniem zasad rzetelności naukowej, procedur obowiązujących w czasopiśmie lub na podstawie błędnej oceny merytorycznej.

Odwołanie powinno zostać złożone w formie pisemnej do redaktora naczelnego w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji redakcyjnej. Odwołanie powinno zawierać: tytuł manuskryptu, uzasadnienie odwołania, wskazanie elementów decyzji lub recenzji, które autor uważa za nierzetelne, nieuzasadnione lub wymagające ponownej analizy.

Redaktor naczelny dokonuje wstępnej oceny zasadności odwołania. W uzasadnionych przypadkach manuskrypt może zostać skierowany do ponownej oceny przez: innego członka zespołu redakcyjnego lub dodatkowego niezależnego recenzenta. Osoby uczestniczące w ponownej ocenie nie mogą pozostawać w konflikcie interesów z autorem(-ami) ani z recenzentami zaangażowanymi w pierwotny proces oceny.

Decyzja podjęta po rozpatrzeniu odwołania jest ostateczna. Autor otrzymuje pisemną informację o wyniku postępowania odwoławczego wraz z uzasadnieniem.

Procedura odwoławcza prowadzona jest z zachowaniem zasad poufności, bezstronności oraz zgodnie z wytycznymi COPE.

W przypadku skargi dotyczącej postępowania redaktora naczelnego, powinna być adresowana do wydawcy (Polskie Towarzystwo Neofilologiczne) i jednocześnie przekazana do wiadomości redaktora naczelnego. Przedmiotem skargi mogą być m.in. naruszone interesy skarżącego, zaniedbanie obowiązków, przewlekłość postępowania lub brak działania ze strony redakcji. Skarżący powinien otrzymać pisemne zawiadomienie o rozstrzygnięciu sprawy w terminie nieprzekraczającym 30 dni od daty złożenia skargi.

Zasady dotyczące wykorzystania generatywnej sztucznej inteligencji (GSI) w czasopiśmie Neofilolog

Zasady zostały opracowane w odpowiedzi na rosnącą popularność generatywnej sztucznej inteligencji (GSI) oraz technologii wspomaganych przez SI, które są coraz częściej wykorzystywane przez twórców treści. Ich głównym celem jest zapewnienie większej przejrzystości oraz dostarczenie jasnych wskazówek autorom, recenzentom, redaktorom, czytelnikom i współpracownikom czasopisma Neofilolog. Redakcja zobowiązuje się do regularnego monitorowania rozwoju tych technologii i, w razie potrzeby, dostosowywania lub udoskonalania obowiązujących zasad, aby zapewnić ich aktualność i adekwatność.

OBOWIĄZKI AUTORÓW

Wykorzystanie generatywnej SI i technologii wspomaganych przez SI w pisaniu naukowym
Jeśli autorzy korzystają z generatywnej SI lub technologii wspomaganych przez SI podczas pisania, narzędzia te powinny być wykorzystywane wyłącznie w celu poprawy jakości strony językowej pracy. Zastosowanie technologii musi odbywać się pod nadzorem człowieka, a autorzy powinni dokładnie przeglądać i edytować wygenerowane treści, ponieważ SI może tworzyć materiały, które są nieprawidłowe, niekompletne lub stronnicze.
Ostateczna odpowiedzialność za treść pracy spoczywa na autorach.

Autorzy zobowiązani są ujawnić w manuskrypcie wykorzystanie SI i technologii wspomaganych przez SI, a stosowna informacja powinna zostać zawarta w opublikowanej wersji artykułu.

Wszystkie informacje o użyciu AI muszą zostać ujawniona w momencie przesyłania tekstu (poza dozwolonym użyciem narzędzi do poprawy językowej, które nie różni się od użycia klasycznych narzędzi) wszystkie fragmenty powstałe przy użyciu AI należy czytelnie oznaczyć w przesłanym tekście [i opisać w liście przewodnim], aby zespół redakcyjny mógł ocenić zakres użycia narzędzi AI. Redakcja zastrzega sobie prawo do decyzji o akceptacji lub odrzuceniu tekstu w oparciu o informacje o zakresie i sposobie wykorzystania AI.

SI oraz technologie wspomagane przez SI nie mogą być wymieniane jako autorzy, współautorzy pracy lub cytowane jako źródła autorskie.

Wykorzystanie generatywnej SI i narzędzi wspomaganych przez SI w grafikach, obrazach i materiałach wizualnych
Nie zezwalamy na wykorzystanie generatywnej SI ani narzędzi wspomaganych przez SI do tworzenia lub modyfikowania obrazów w zgłaszanych manuskryptach. Dotyczy to wszelkich działań takich jak ulepszanie, ukrywanie, przesuwanie, usuwanie lub wprowadzanie określonych cech w obrazach. Akceptowalne są jedynie korekty dotyczące kontrastu, jasności lub balansu kolorów, pod warunkiem że nie prowadzą one do zniekształcenia ani eliminacji informacji zawartych w oryginalnym materiale.

Wyjątkiem jest wykorzystanie SI w procesie projektowania badań lub w metodach badawczych. W takich przypadkach należy szczegółowo opisać sposób użycia SI w sekcji metodologicznej, uwzględniając nazwę narzędzia, jego wersję oraz producenta.

OBOWIĄZKI RECENZENTÓW

Recenzenci nie są uprawnieni do wykorzystywania narzędzi sztucznej inteligencji w procesie oceny zgłoszonych tekstów. Nie powinni przesyłać zgłoszonych manuskryptów ani ich części do narzędzi SI, ponieważ takie działanie może naruszać zasady poufności oraz prawa autorskie. Zakaz ten dotyczy również raportów recenzji. Ostateczna odpowiedzialność za ocenę manuskryptu spoczywa wyłącznie na recenzencie.

W przypadku podejrzenia nieoznaczonego wykorzystania generatorów sztucznej inteligencji w recenzowanym tekście recenzenci są zobowiązani do:

niezwłocznego powiadomienia redakcji o swoich wątpliwościach,
wstrzymania się od samodzielnego sprawdzania tekstu za pomocą narzędzi opartych na sztucznej inteligencji.

Redakcja przejmuje odpowiedzialność za dalsze działania wyjaśniające, zgodnie z przyjętymi procedurami weryfikacyjnymi i polityką czasopisma.

OBOWIĄZKI REDAKTORÓW

Redaktorzy nie mogą wykorzystywać narzędzi SI do przetwarzania zgłoszonych manuskryptów ani do prowadzenia komunikacji związanej z procesem recenzji. Decyzje redakcyjne oraz ocena manuskryptów muszą opierać się wyłącznie na niezależnej i krytycznej ocenie przeprowadzonej przez ludzi, zapewniając tym samym rzetelność oraz zgodność z zasadami etyki publikacyjnej.

W przypadku podejrzenia nieoznaczonego wykorzystania generatorów SI w zgłoszonym tekście redaktorzy podejmą odpowiednie działania w celu wyjaśnienia sprawy. Mogą one obejmować:

analizę zgłoszonego manuskryptu przy użyciu narzędzi wspieranych przez modele SI,
konsultacje z ekspertami w danej dziedzinie,
bezpośredni kontakt z autorem(-ami) w celu uzyskania wyjaśnień oraz dodatkowych informacji dotyczących procesu przygotowania pracy.

Celem tych działań jest zapewnienie zgodności zgłoszonej publikacji z zasadami etyki naukowej oraz polityką czasopisma dotyczącą wykorzystania SI.