Godność jako wartość amerykańskiej konstytucji

Main Article Content

Piotr Szymaniec

Abstrakt

Artykuł przedstawia uwagi o książce Michała Urbańczyka Idea godności w orzecznictwie Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych Ameryki (Wydawnictwo Uniwersytetu Adama Mickiewicza, Poznań 2019). Michał Urbańczyk słusznie wskazuje, że zwrot w orzecznictwie Sądu Najwyższego, polegający na coraz częstszym odwoływaniu się do pojęcia godności w uzasadnieniach, dokonał się w latach 40. ubiegłego wieku. Najpierw pojawiła się ona w sprawach dotyczących postępowania karnego i postępowania funkcjonariuszy powołanych do ścigania przestępstw. Zaprezentowane w książce Michała Urbańczyka rozważania i analizy orzecznictwa przynajmniej w części przeczą tezie Aharona Baraka (Human Dignity. The Constitutional Value and the Constitutional Right, Cambridge University Press, Cambridge 2015), według którego podejście do idei godności w tym orzecznictwie jest fragmentaryczne i nierozwinięte. Zgodzić się jednak należy z Barakiem, że Sąd Najwyższy traktuje godność jedynie jako konstytucyjną wartość. Według autora niniejszego artykułu elementem charakterystycznym dla amerykańskiego postrzegania godności jest przyjmowanie ewoluującego historycznie rozumienia godności, które zmienia się wraz z przemianami społecznymi. Takie ujmowanie godności kontrastuje z przyjmowanym w polskiej doktrynie rozumieniem godności jako elementu prawnonaturalnego w systemie prawa stanowionego , implikującym raczej statyczne pojmowanie tego pojęcia.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Szymaniec, P. (2021). Godność jako wartość amerykańskiej konstytucji. Czasopismo Prawno-Historyczne, 73(1), 415-428. https://doi.org/10.14746/cph.2021.1.19
Dział
Artykuły recenzyjne

Bibliografia

  1. Alexy R., Human Dignity and Proportionality Analysis, „Espaço Jurídico. Journal of Law” 2015, vol. 16, no. 3.
  2. Barak A., Human Dignity. The Constitutional Value and the Constitutional Right, Cambridge 2015.
  3. Barnett R.E., The People or the State?: Chisholm v. Georgia and Popular Sovereignty, „Virginia Law Review” 2007, vol. 93.
  4. Bayer R., The Common Sense American Republic: the Political Philosophy of James Wilson (1742–1798), „Studia Gilsoniana” 2015, vol. 4, no. 3.
  5. Dürig G., Der Grundrechtssatz von der Menschenwürde: Entwurf eines praktikablen Wertsystems der Grundrechte aus Art. 1 Abs. I in Verbindung mit Art. 19 Abs. II des Grundgesetzes, „Archiv des öffentlichen Rechts” 1956, Vol. 81, No. 2.
  6. Garlicki L., Artykuł 30 [w:] L. Garlicki, M. Zubik (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. II, Warszawa 2016.
  7. Jefferson T., Projekt statutu wolności religijnych Wirginii, [w:] Wizje Stanów Zjednoczonych w pismach Ojców Założycieli, wybór W. Osiatyński, Warszawa 1977.
  8. Kant I., Groundwork for the Metaphysics of Morals, transl. A.W. Wood, New Haven – London 2002.
  9. Lieber F., On Civil Liberty and Self-Government, Philadelphia 1883.
  10. Lisa R., Naród, unia, stany. Problemy federalizmu i suwerenności w myśli politycznej „Federalisty”, „Studia Polityczne” 2016, nr 1.
  11. Łętowska E., O godności, jej funkcji w obrocie prawnym i promocyjnej roli Rzecznika Praw Obywatelskich [w:] Godność człowieka a prawa ekonomiczne i socjalne. Księga jubileuszowa wydana w piętnastą rocznicę ustanowienia Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa 2003.
  12. Mahlmann M., Human Dignity and Autonomy in Constitutional Orders [w:] M. Rosenfeld, A. Sajó (red.), The Oxford Handbook of Comparative Constitutional Law, Oxford 2012.
  13. Małajny R.M., Doktryna wolności religijnej „Ojców Konstytucji” USA, „Czasopismo Prawno-Historyczne”, 1982, t. XXXIV, z. 2.
  14. Moore D., Crimes Involving Moral Turpitude: Why the Void-for-Vagueness Argument is Still Available and Meritorious, „Cornell International Law Journal” 2008, vol. 41, no. 3.
  15. Nawrocka A., Jednostka a państwo: rozważania o godności człowieka i obowiązkach obywatela w „De ojficiis” M.T. Cycerona, „Studia Philosophiae Christianae” 1984, t. 20, nr 2.
  16. Post R.C., Justice Brennan and Federalism, „Constitutional Commentary” 1990, vol. 7.
  17. Rosenkranzová O., Lidská důstojnost: Právně teoretická a filozofická perspektiva. Giovanni Pico della Mirandola & Immanuel Kant, Leges, Praha 2019.
  18. Seidler G.L., W nurcie Oświecenia, Lublin 1984.
  19. Szymaniec P., Koncepcje wolności religijnej. Rozwój historyczny i współczesny stan debaty w zachodniej myśli polityczno-prawnej, Wrocław 2017.
  20. Szymaniec P., Republikanizm dla społeczeństwa handlowego. Myśl polityczno-prawna Adama Fergusona, Wałbrzych 2013.
  21. Urbańczyk M., Idea godności człowieka w orzecznictwie Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych Ameryki, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2019.
  22. Urbańczyk M., Od godności dobrze urodzonych po egalitarne szlachectwo dla wszystkich. Szkice ze studiów nad ideą godności człowieka, „Czasopismo Prawno-Historyczne” 2014, t. LXVI, nr 2.
  23. Urbańczyk M., Przeciw segregacji rasowej: idea nonviolence i jej filozoficzne korzenie w myśli społecznej Martina Luthera Kinga, „Filo-Sofija” 2015, r. 15, nr 2, cz. 2.
  24. Watford P.J., Hallows Lecture: Screws v. United States and the Birth of Federal Civil Rights Enforcement, „Marquette Law Review” 2014, vol. 98, no. 1.
  25. Wojtyczek K., Ochrona godności człowieka, wolności i równości przy pomocy skargi konstytucyjnej w polskim systemie prawnym [w:] K. Complak (red.), Godność człowieka jako kategoria prawna (opracowania i materiały), Wrocław 2001.